اتو لوله کشی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

اتو لوله سبز یا اتو لوله کشی به انگلیسی Pipe Socket Fusion Welder دستگاهی برقی و حرارتی است که برای جوش دادن لوله ها و اتصالات پلیمری و پلاستیکی، عمدتا از جنس پلی پروپیلن (PP) همان لوله سبز و یا لوله‌های سپید پی وی سی (PVC) مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستگاه 2 قسمت اصلی، یعنی بخش پلاستیکی بدنه و دستگیره و یک قسمت فلزی شامل المنت گرمایشی دارد. اساس کار اتو لوله بر پایه گرم کردن همزمان سطح خارجی و سطح داخلی 2 تکه لوله پلاستیکی تا دمای مشخص است؛ سپس با نرم شدن جنس این دو لوله، اتصال این دو قطعه به یکدیگر انجام می‌گیرد.

دمای حرارتی انواع دستگاه اتو لوله معمولا بین محدوده 0 تا 350 درجه سانتیگراد تنظیم می‌شود. این میزان حرارت برای ذوب کنترل شده انواع لوله پلی پروپیلن و پی وی سی کافی بوده چرا که نقطه ذوب استاندارد آنها معمولا بین 250 تا 270 درجه سانتیگراد است.

هر اتو لوله برای گرم کردن درون و بیرون 2 سر و 2 تکه لوله سبز، از قالب‌های استاندارد و مشخص فلزی با شکل گرد بهره می‌برد. به این قالب‌ها اصطلاحا «لقمه اتو لوله» گفته می‌شود که در دو طرف المنت گرمایشی نصب شده و لوله بر روی آنها قرار می‌گیرد. سایز قطر لقمه‌ها طبق سایز استاندارد قطر لوله سبز و سپید یعنی برابر با 20 – 25 – 32 – 40 – 50 – 63 میلی متر است. البته به یاد داشته باشید که تمام مدل‌های اتو لوله تمامی سایز لقمه‌ها را ندارند.

توان خروجی و مصرفی مدل‌های مختلف اتو لوله بسته به مدل و کاربرد، معمولا بین 800 تا 3000 وات است. ضمن اینکه هر مدل اتو لوله سبز ممکن است دارای 1 المنت یا 2 المنت جداگانه با سوییچ‌های خاموش/روشن جداگانه باشد. در کنار این موارد، داشتن ترموستات دقیق، سیستم قطع کن و حفاظتی، بدنه مقاوم در برابر حرارت و قابلیت نصب لقمه‌های مختلف از ویژگی های اصلی یک اتو لوله استاندارد به شمار می رود.

برخی مدل‌ها بصورت ساده و بدون متعلقات و برخی دیگر با متعلقات و لوازم کامل ارائه می‌گردند که در مقاله بهترین مارک اتو لوله کشی می‌توانید انواع این مدل‌ها را مشاهده کنید. ضمن این که در مدل‌های جدیدتر، طراحی راکت المنت شکل بروزرسانی شده داشته و در نهایت باعث به وجود آمدن مدل‌های زیر شده‌اند.

جدول مقایسه انواع اتو لوله کشی

اتو لوله کشی از اجزای مختلفی تشکیل شده است که هر کدام نقش مشخصی در عملکرد صحیح دستگاه دارند. حتی با وجود تنوع در مدل‌ها و برندها، این بخش‌ها در اکثر موارد مشترک هستند.

• المنت حرارتی: وظیفه تولید و انتقال حرارت یکنواخت به صفحه اتو را بر عهده دارد. این المنت معمولا از نوع مقاومتی بوده و در داخل راکت آلومینیومی یا فولادی دستگاه قرار می‌گیرد.
• صفحه یا راکت اتو لوله: قسمتی فلزی است که لقمه‌های لوله روی آن نصب می‌شوند. این صفحه معمولا از آلیاژ آلومینیوم با پوشش تفلون ساخته شده تا از چسبیدن مواد مذاب به سطح جلوگیری شود.
• لقمه اتو لوله: قطعه گرد و فلزی که به صورت جفتی بوده و شامل بخش نری و مادگی هستند. انتها و ابتدای لوله روی این لقمه‌ها نصب شده و گرم می‌شوند. سایزهای آن برابر با 20 میلی متر تا 63 میلی متر است.
• ترموستات قابل تنظیم دما
• چراغ نشانگر وضعیت کار و گرمایش
• دسته عایق حرارت
• سوییچ خاموش / روشن
• پایه نگهدارنده فلزی
• کابل برق نسوز

اصلی ترین کاربرد اتو لوله کشی در نصب سیستم های لوله کشی آب سرد و گرم ساختمان های مسکونی، باغبانی، تجاری و اداری است. این دستگاه برای اتصال لوله های پلی پروپیلن سبز و PVC سفید استفاده شده در پروژه‌ها و عملیات مختلف زیر دیده می‌شود:

• انشعابات اصلی و فرعی آب داخل ساختمان ها
• لوله کشی کف و دیوار در خانه ها
• اتصالات سیستم های گرمایشی و سرمایشی مثل پکیج، کولرها، موتورخانه ها و...
• نصب خطوط انتقال آب و سیستم های تهویه در محل کار، صنایع غذایی و...
• کارگاه های تاسیساتی و پروژه های عمرانی سبک
• اتصالات شبکه آبیاری باغبانی، کشاورزی، حوض و حوضچه ها و...

نحوه کار اتو لوله کشی بر اساس فرآیند جوش حرارتی سوکتی انجام می‌شود. در ادامه نحوه کارکرد این دستگاه حین کار را توضیح خواهیم داد. اما برای اینکه درک بهتری از روش صحیح کار با این ابزار حرارتی داشته باشید، توصیه می‌کنیم مقاله نحوه استفاده از اتو لوله کشی از همین وبلاگ را مطالعه بفرمایید.

مرحله 1

ابتدا لقمه مناسب با سایز لوله انتخاب و توسط کاربر روی صفحه اتو به کمک پیچ و مهره نصب می‌گردد. دستگاه نیز باید روی یک سطح به کمک سه پایه ثابت بماند.

مرحله 2

سپس دستگاه روشن شده و دمای آن توسط ترموستات با توجه به جنس لوله سفید یا سبز روی حرارت استاندارد (معمولا بالاتر از 250 درجه سانتی گراد) تنظیم می‌شود.

مرحله 3

پس از رسیدن حرارت المنت به دمای مورد نظر، چراغ نشانگر آماده بکار بودن دستگاه روشن شده و یا در برخی مدل‌ها، چراغ ترموستات به معنای رسیدن به آن دما خاموش می‌شود. حالا دستگاه آماده اتصال و حرارت دادن به لوله‌هاست.

مرحله 4

در مرحله بعد، سر دو تکه لوله از بیرون و از داخل به طور همزمان روی لقمه‌ها قرار می‌گیرند. زمان حرارت دهی بسته به قطر لوله متفاوت است، به عنوان مثال برای لوله 20 میلی متر حدود 5 ثانیه و برای لوله 32 میلی متر حدود 8 ثانیه زمان نیاز است.

(نکته: دقت کنید که سر لوله‌ها باید کاملا تمیز، صاف و پرداخت شدن و بدون پلیسه و زائده باشد.)

مرحله 5

پس از رسیدن به حد ذوب مناسب، لوله و اتصال از اتو خارج شده و بدون چرخاندن، در یک راستا داخل هم فرو می روند.

مرحله 6

پس از اتصال، قطعه باید چند ثانیه ثابت نگه داشته شود تا خنک کاری اولیه انجام شود. استحکام نهایی جوش پس از چند دقیقه حاصل می‌شود و اتصال ایجاد شده از نظر مکانیکی و آب بندی کاملا یکپارچه خواهد بود.

لوله سبز که با نام فنی و جنس پلی پروپیلن (PP) شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از چند نوع لوله مثل PP-R – PB – PE است که دارای ساختار مولکولی مقاوم تری نسبت به لوله سفید پلاستیکی و معمولی است. این تفاوت ساختاری باعث می‌شود لوله سبز تحمل فشار و دمای بالاتری داشته باشد. به طور معمول، لوله سبز برای آب گرم تا دمای بالا و فشار کاری 10 تا 20 بار طراحی می‌شود. این لوله‌های دمای ذوب تا 260 درجه سانتیگراد دارند و از لوله سپید گرانتر هستند.

در مقابل، لوله سفید بیشتر برای مصارف آب سرد و سیستم های کم فشار استفاده می‌شود و مقاومت حرارتی پایین‌تری دارد. دمای ذوب لوله سفید تا حدود 210 درجه سانتیگراد است و قیمت آن از لوله سبز ارزانتر است. از نظر جوش دادن و اتصال، هر دو نوع لوله با اتو لوله کشی متصل می‌شوند، اما تنظیم دقیق دما و زمان حرارت دهی برای لوله سبز اهمیت بیشتری دارد، زیرا کیفیت اتصال مستقیما بر طول عمر شبکه آبرسانی تاثیر می‌گذارد.

یک دستگاه اتو لوله کشی مناسب، باید در سریعترین زمان به گرمای بالایی برسد و سیسم قطع کن و ترموستات کاملا دقیقی داشته باشد. کیفیت اتصالات نهایی در کار لوله کشی علاوه بر مجرب بودن کاربر و جنس لوله، تا حد زیادی به عملکرد صحیح دستگاه وابسته است.

بنابراین علاوه بر تفاوت مشخصات فنی و کیفیت ساخت، با توجه به تنوع برندها و مدل‌های این دستگاه در بازار، بهتر است خرید اتو لوله کشی را از فروشگاه‌های معتبر ابزار و مرجع تخصصی مثل ابزارمارکت انجام دهید. تمام محصولات در این فروشگاه بصورت اورجینال، مستقیم از برند سازنده با ضمانت اصالت کالا و گارانتی رسمی ارائه می‌شود.