علت کم شدن فشار پمپ آب خانگی چیست؟ + بهترین راه حل برای رفع مشکل

قبل از اینکه به مرور مشکلات پمپ و کاهش فشار آب آن بپردازیم، بهتر است بدانید که برای نصب سیستم پمپاژ آب در ساختمان باید طبق یک اصول و محاسبه درست پیش بروید. از انتخاب صحیح مدل پمپ آب، دستگاه‌ها، لوازم و... گرفته تا روش و مکان نصب پمپ، روی راندمان و نتیجه نهایی کار تاثیر می‌گذارد. همین موارد براحتی می‌تواند باعث افزایش یا کاهش عمر مفید و بازدهی پمپ آب و قطعات دیگر شود. نصب پمپ آب خانگی کار ساده و آسانی نیست! برای همین بهتر است انجام آن را به یک نیروی ماهر و کاربلد بسپارید؛ ضمن اینکه برای درک بهتر و یادگیری نکات فنی  می‌توانید به مقاله آموزش صفر تا صد نحوه نصب پمپ آب خانگی از همین وبلاگ مراجعه کنید.

مواردی که به افت فشار نهایی آب در خانه‌ها ختم می‌شود ممکن است ناشی از علل طبیعی یا غیرطبیعی باشد. در واقع، برخی از این موارد قابل پیشگیری، بررسی و تعمیر هستند و برخی از آنها به دلیل مشکلات شبکه آبرسانی شهری، از دست کاربران و مصرف کنندگان خانگی خارج خواهد بود. جدول زیر یک نمای کلی از علت های کاهش فشار به ما ارائه می‌دهد.

بررسی علل کم شدن فشار پمپ آب در خانه + علائم و راه حل آنها

هرگونه عملیات از قبل برنامه ریزی شده و یا ناگهانی و اضطراری از طرف ادارات دولتی، شهرداری و سازمان آب در شبکه توزیع و انتقال آب شهر، مثل تعمیرات، نصب تجهیزات، استهلاک و خرابی های قطعات در این شبکه، ترکیدگی لوله و نشتی آب و... ممکن است بر روی فشار ورودی آب به ساختمان‌ها اثر بگذارد. ضمن اینکه به دلیل کم آبی، خشکسالی، قطعی آب و مصرف بیش از اندازه شهروندان، ممکن است فشار آب ورودی در یک منطقه کم شود. پس در نتیجه فشار تغذیه پمپ آب خانگی نیز کم شده و فشار خروجی تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

راه حل ها:

• پیگیری اخبار و یا تماس با سازمان آب جهت اطلاع از مشکل کمبود فشار
• اعلام خرابی به سازمان آب در صورت مشاهده خرابی و نشتی در شهر و منطقه زندگی

ممکن است همه چیز در ظاهر سالم بنظر برسد و مشکلی هم در شبکه آب شهری نباشد، اما فشار ورودی آب به پمپ همچنان پایین باشد. این اتفاق ممکن است به دلیل نشتی آب، استهلاک، خرابی و عدم کارکرد صحیح کنتور آب ساختمان، شیر یکطرفه اصلی، شیرفلکه اصلی، لوله آب ورودی به ساختمان و... پیش آمده باشد. در این صورت، فشار آب اولیه خوبی به پمپ نمی‌رسد و روی عملکرد آن تاثیر منفی می‌گذارد. بنابراین باید تمام این قطعات و تجهیرات مربوط به قبل از ورود آب به پمپ را بررسی کنید.

راه حل ها:

• بررسی سلامتی کنتور آب، لوله و شیرفلکه اصلی و... دیگر لوازم ورودی آب
• تعمیر یا تعویض لوازم توسط مامور مجاز سازمان آب یا نیروی فنی ماهر
• رفع نشتی و چک کردن رسوب و هوا در لوله اصلی ورودی آب
• تعویض لوله قدیمی تغذیه آب از شبکه شهری به ورودی ساختمان با لوله جدید

اولین و واضح‌ترین مشکل احتمالی کاهش فشار پمپ آب ممکن است مربوط به استهلاک، ترکیدگی، فرسودگی و خرابی قطعات در سیستم پمپ و در شبکه انتقال آب ساختمان باشد. نشتی آب از لوله ها، اتصالات و مهره ها، بیرون زدن آب از ورودی و خروجی پمپ، مخزن و... براحتی فشار عبوری در سیستم پمپاژ آب در ساختمان را پایین می‌آورد. در این صورت باید تمام شبکه انتقال آب از پمپ به کل واحدها بررسی شود.

علامت ها و نشانه ها:

• مشاهده رطوبت و خیس بودن یک نقطه خاص (روی کف، دیوار، سقف و...) که در اصل باید خشک باشد.
• تفاوت غیرطبیعی فشار آب در زمان های مختلف روز (مثلا فشار بالا در صبح و فشار پایین در شب و یا برعکس)
• عدم وجود فشار آب یکسان در لوله های مشابه در یک ساختمان
• عدم افزایش فشار آب خروجی یک لوله مورد نظر حتی بعد از روشن شدن موتور پمپ

اگر با این علائم روبرو شدید، ضمن بررسی فنی و دقیق می‌توانید از موارد زیر جهت رفع آن استفاده کنید.

راه حل ها:

• باز کردن اتصالات، آب بندی دقیق با عایق و نوار تفلون و نصب دوباره
• تعمیر و تعویض لوله های آسیب دیده
• کمک گرفتن از یک لوله کش ماهر و متخصص تاسیسات آب جهت عیب یابی

احتمال دارد در محاسبات اولیه نصب و هنگام خرید پمپ آب یک تعداد خانوار و میزان مصرف مشخصی در نظر گرفته شده باشد که به مرور زمان تغییر کرده و به تدریج این مصرف بالا رفته باشد. دلایل این اتفاق می‌تواند به صورت زیر باشد:

• رفتن مستاجران قبلی با نفرات کمتر و آمدن مستاجران جدید با تعداد نفرات بالاتر
• پر شدن و اجاره رفتن واحدهای خالی ساختمان
• افزایش مصرف آب ساکنین ساختمان به هر دلیلی
• نصب تجهیزات پر مصرف آبی اضافی در حیاط، پارکینگ و واحدها
• عدم تناسب قدرت پمپ آب با تعداد مصرف کنندگان ساختمان

بالا رفتن مصرف و استفاده آب در واحدها بصورت همزمان (مثل شستشو، استحمام و...) باعث تقسیم مایع در چندین انشعاب و لوله‌ها، اعمال فشار بیشتر به پمپ آب و کاهش فشار خروجی آن می‌شود. برای رفع این مشکل، بهتر است از ایده‌های جدید و خلاقانه و یا روش‌های زیر استفاده کنید.

راه حل ها:

• برنامه ریزی و هماهنگی با همسایه ها در جهت بهینه سازی مصرف
• استفاده از شیرهای کم مصرف و آموزش راهکارهای صرفه جویی آب در خانه ها
• استفاده از حمام و نیازهای شستشو در هنگام عدم استفاده دیگر ساکنین
• کاهش مصرف و عدم شستشوی لوازم غیر ضروری (مثل ماشین، حیاط، پارکینگ، نمای ساختمان و...)
• تعویض پمپ آب و ارتقاء به یک مدل قدرتمندتر و سازگار با مصرف ساختمان

هر پمپ آب دارای یک بخش الکتریکی و یک بخش مکانیکی با فن و پروانه است. سیم پیچی موتور به دلیل عدم خنک کاری صحیح و عبور هوا، ممکن است بسیار داغ شده و در نهایت نیم‌سوز شود؛ این اتفاق قدرت پمپ را کاهش داده و راندمان و عمر آن را پایین می‌آورد.

در بخش مکانیکی نیز، بلبرینگ، یاتاقان ها و پروانه بعد از مدتی کار دچار استهلاک و خوردگی می‌شوند؛ در نتیجه آب با فشار بالایی پمپاژ نشده و همچنین پمپ با حرارت و صدای زیادتری از روزهای اول کار می‌کند.

راه حل ها:

• چک و سرویس دوره ای پمپ آب توسط کارشناس و تعمیرکار مجاز
• روغن کاری و گریس کاری بلبرینگ ها
• بررسی عایق و اورینگ های موتور

ورود هوا به آب به هر دلیلی، باعث بوجود آمدن حباب در جریان عبوری شده و به تقطیع جریان و کم و زیاد شدن نامنظم فشار آب می‌انجامد. اگر شیر را باز می‌کنید و صداهای شدید می‌شنوید، در حالیکه آب خروجی نیز منظم نیست و حتی در مواردی لوله‌ها تکان می‌خورند، یعنی لوله‌ها و اتصالات هوا گرفته‌اند.

ضمن اینکه خود پمپ آب نیز به دلیل گردش پروانه و تولید فشار، ممکن است دچار گرفتگی هوا شود. محبوس شدن هوا در پمپ آب باعث صدای بیشتر در حین کار، تکان خوردن پمپ و بی نظمی و کاهش فشار خروجی مایع می‌شود.

یکی دیگر از دلایل افت فشار پمپ آب، تنظیم نبودن باد منبع تحت فشار است. در بسیاری از ساختمان‌ها با کاهش باد منبع، پمپ به صورت مداوم روشن و خاموش شده و فشار آب به خصوص در طبقات بالا کمتر می‌شود. برای رفع این مشکل معمولاً میزان باد منبع با فشارسنج بررسی شده و در صورت نیاز تنظیم می‌شود.

راه حل ها:

• بررسی مخزن، اتصالات و لوله ها از لحاظ ترکیدگی و ترک خوردگی و تعویض و تعمیر آنها
• باز کردن خروجی ها و شیر آب جهت خالی شدن هوا
• باز کردن شیر هواگیری پمپ و تخلیه هوای داخلی
• بررسی سلامت تیوپ باد منبع تحت فشار و عدم تداخل آب و هوا

لوله های فلزی و قدیمی ساختمان براحتی باعث کاهش کیفیت آب و افت فشار می‌شوند. ضمن اینکه قسمت فلزی اتصالات و همچنین کله گی پمپ نیز بعد از چند وقت کار دچار فرسودگی، زنگ زدگی و رسوب خواهد شد. از نشانه‌های این مورد مشاهده کاهش و نامنظم بودن فشار آب و مشاهده رسوب و تغییر رنگ در آب است در بعضی ساختمان‌های قدیمی، رسوب گرفتگی لوله‌ها به مرور زمان باعث افت فشار پمپ آب در بخش‌هایی از واحد می‌شود. حتی ممکن است فشار آب سرد و گرم با یکدیگر متفاوت باشد یا تنها یک شیر آب دچار کاهش فشار شود. به همین دلیل بررسی مسیر لوله کشی و میزان رسوبات داخلی اهمیت زیادی دارد.

راه حل ها:

• استفاده از جرم گیر و لوله باز کن
• رفع گرفتگی و انسداد لوله ها
• سرویس و تمیزکاری پمپ آب توسط متخصص
• تتعویض لوله های قدیمی با جدید و استفاده از لوله سبز

هر مدل پمپ آب نصب شده در خانه ها، دارای مدارهای کنترل بیرونی و یا سیستم تنظیم داخلی پمپ به نام «ست کنترل» است که باید توسط نصاب حرفه‌ای تنظیم شود. این تنظیمات طبق نشبت قدرت و ظرفیت خروجی پمپ با میزان مصرف تنظیم می‌شود. اگر پیچ تنظیم ست کنترل توسط افراد غیرمجاز دستکاری شود، کنترل فشار آب توسط پمپ به‌هم ریخته و فشار خروجی دچار مشکل می‌شود. 

مدل‌های متفاوت نصب سیستم پمپ آب خانگی همگی با یک شیر تنظیم فشار خودکار یا سوییچ اتوماتیک به نام Pressure Switch همراه است در اصطلاح بازاری لوله کشان به آن «اتومات» نیز می‌گویند. این دستگاه دارای 2 خروجی و فنر داخلی است که بصورت همزمان، فشار ورودی و بالا و فشار خروجی به پمپ و زمان روشن/خاموش شدن آن را کنترل می‌کند. متعادل کردن فشار و زمان بندی استارت موتور وظیفه اصلی این قطعه الکترونیکی است و در صورت نصب نادرست و خرابی آن، فشار نامنظم آب و قطع/وصل شدن مداوم پمپ دیده خواهد شد؛ که در نهایت به موتور فشار آورده و آب خروجی فشار قابل قبولی نخواهد داشت.

راه حل ها:

• تست شیر تنظیم بصورت جداگانه
• بررسی سلامت کیت الکترونیکی
• تعمیر یا تعویض توسط متخصص نصب

منبعی فلزی که مجهز به یک فشارسنج عقربه‌ای است و از تانکر آب کوچکتر است و در هنگام نصب سیستم پمپاژ آب خانگی در کنار موتور آب قرار می‌گیرد، به نام منبع تحت فشار نام دارد. این منبع شامل یک بدنه از ورق فلز بوده که داخل آن یک تیوپ لاستیکی قرار دارد. داخل این تیوپ با هوا پر شده و بیرون آن را آب فرا می‌گیرد تا به این ترتیب یک شاخص فشار آب داخلی به نمایشگر عقربه ای خارجی آن منتقل شود. بعد از تنظیم سوییچ و شیر فشار اتوماتیک، فشار درونی این منبع شاخص روشن شدن پمپ آب است. بصورتی که اگر عدد فشار عقربه از یک حدی کمتر شود، پمپ روشن خواهد شد.

منبع تحت فشار بعد از مدتی کم‌باد شده و فشار داخلی آن سریعتر خالی می‌کند؛ که باعث روشن/خاموش شدن مداوم و بیشتر موتور خواهد شد. ضمن اینکه به دلیل رسوبات آب و دیگر دلایل، ممکن است تیوپ آن دچار سوراخی، ترکیدگی و پارگی شود؛ که بدین ترتیب تمام سیستم ایجاد و انتقال فشار خروجی آب را از بین می‌برد.

در بسیاری از ساختمان‌ها، اولین نشانه خرابی منبع تحت فشار، کم شدن فشار آب در طبقات بالاتر و روشن و خاموش شدن مداوم پمپ آب است. گاهی نیز ساکنین متوجه نوسان فشار آب در هنگام استحمام یا استفاده همزمان از شیرآلات می‌شوند. این مشکل معمولا به دلیل کاهش باد تیوپ داخلی یا خرابی دیافراگم منبع ایجاد می‌شود.

راه حل ها:

• باد زدن تیوپ داخلی به کمک پمپ باد (کمپرسور، تلمبه یا پمپ باد فندکی)
• بررسی تیوپ و تعویض آن در صورت سوراخ بودن و پاره شدن
• بررسی منبع از لحاظ عدم نشت باد و کارکرد صحیح فشار سنج

مشاهده می‌کنید که این مکانیزم ساده اما در عین حال پیچیده با کوچکترین استهلاک و خرابی، چطور می‌تواند دچار کاهش فشار آب شود و نارضایتی ساکنین و همسایگان را موجب شود. از مهمترین دلایل دیگر این مشکلات می‌تواند کیفیت پایین لوازم و تجهیزات نصب شده در ساختمان باشد.

پس اگر شما هم قصد خرید پمپ آب خانگی و قطعات جانبی مربوط به آن را دارید، ضمن توجه به مدل، توان و اسب بخار پمپ آب، حتما از برندهای معتبر اورجینال و لوازم با کیفیت استفاده کنید. برای همین بهتر است پمپ آب خود را از مراجع تخصصی ابزار و فروشگاه‌های آنلاین مطمئن مثل ابزارمارکت سفارش دهید.