چکش بادی یا پیکور بادی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

چکش بادی به انگلیسی Air Hammer ابزاری پنوماتیکی و دارای یک بدنه، موتور داخلی، قسمت ضربه زن و قلم است و با کمک نیروی هوا کار می‌کند. این ابزار با اتصال به کمپرسور باد و دریافت هوای فشرده، نیروی ضربه ای تولید کرده و این ضربه از طریق پیستون داخلی به قلم یا ابزار نصب شده در نوک دستگاه منتقل می‌شود. فشار هوای کاری و مورد نیاز چکش های بادی معمولا در بازه 6 تا 8 بار قرار دارد و مصرف هوا بسته به نوع دستگاه می‌تواند بین 150 تا بیش از 400 لیتر در دقیقه متغیر باشد. البته این اعداد در پیکور بادی بزرگ تفاوت‌هایی دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

بدنه چکش بادی معمولا از آلیاژ آلومینیوم یا فولاد ساخته می‌شود تا ضمن حفظ وزن مناسب، مقاومت بالایی در برابر ضربات مداوم داشته باشد. مکانیزم داخلی این ابزار به گونه ای طراحی شده که ضربات سریع، با فرکانس و تعداد بالا اما با قدرت کنترل شده ایجاد شود (چیزی که در کار با چکش دستی یا حتی بیشتر چکش های تخریب برقی فراهم نیست!)، به این ترتیب مصرف انرژی کاربر به حداقل می‌رسد و بازده کاری افزایش می‌یابد.

برای اینکه بدانید قرار است در این مقاله راجع به چه موارد و نکاتی صحبت کنیم، فایل صوتی زیر به شکل یک پادکست خلاصه‌ای از این مطلب را ارائه می‌دهد.

برخلاف مدل‌های بتن کن و چکش تخریب برقی و شارژی، در دنیای چکش بادی، هدف تنها تخریب ساده و خراب کردن یک بخش بتنی نیست. انواع چکش بادی برای اهداف متفاوتی ساخته می‌شوند و جدول زیر کمک می‌کند تا یک تصویر کلی از این دستگاه‌ها داشته باشیم.

جدول مقایسه انواع چکش بادی

برای اینکه شناخت بهتری از این ابزار پنوماتیک داشته باشید بهتر است بدانید که تمام مدل‌های چکش بادی صرفا برای تخریب نیستند. با توجه به این نکته حالا به مرور و بررسی دقیق تر این دستگاه‌ها می‌پردازیم.

چکش تخریب بادی

هنگام خرید چکش بادی مشاهده خواهید کرد که پرفروش ترین نوع این گروه ابزار که استفاده بالایی در امور ساختمانی دارد، نوع چکش تخریب بادی Air Demolition Hammer با ابعاد و وزن کوچک تا متوسط از حدود 500 گرم تا 15 کیلوگرم است. کاربرد چکش بادی در این مدل برای عملیات خراب کردن سبک تا نیمه سنگین مانند شکستن بتن، دیوارهای آجری، تخریب های کنترل شده روی سطوح کاشی و سرامیک، کف سازی و... استفاده می‌شود. این نوع چکش بادی همواره با یک قلم تخریب تکی با مقطع گرد یا شش گوش کار می‌کند و قطر قلم آنها بین 10 تا 19 میلی متر است. سرعت کوبش این مدل بین 1000 تا 6000 ضربه در دقیقه بوده در چند ساختار مختلف تولید می شود.

انواع چکش تخریب بادی از لحاظ طراحی

• مستقیم (Straight Type): طراحی کشیده و خطی دارد و برای تخریب عمودی بسیار مناسب است.
• تفنگی (Pistol Grip): دارای دسته ارگونومیک با زاویه حدود 90 درجه و به شکل یک تفنگ است و کنترل بهتری در کارهای افقی ارائه می‌دهد.
• تک‌ دسته: وزن کمتر و قابلیت کنترل با یک دست در فضاهای محدود را دارد.
• دو‌دسته (D-Handle یا Double Handle): پایداری بالاتر و کنترل بهتر در تخریب های سنگین فراهم می‌کند.

انواع چکش تخریب بادی از لحاظ قلم‌گیر

• قلم‌گیر گرد (Round Shank)
• قلم‌گیر شش‌گوش (Hex Shank)
• قلم‌گیر فنردار: تعویض قلم کندتر بوده و باید با باز کردن فنر صورت گیرد.
• قلم‌گیر اتوماتیک یا Quick Retainer: رهاسازی و قفل شدن قلم خودکار بوده و تعویض قلم با سرعت بالاتری انجام می‌شود.

انواع چکش تخریب بادی از لحاظ گلویی

• گلویی کوتاه: کنترل بهتر، مناسب فضاهای محدود
• گلویی بلند: دسترسی عمیق‌تر و افزایش نیروی اهرمی

چکش گل زن بادی

یکی از مدل‌های ‌خاص چکش بادی که بجای قلم تخریب، یک دسته سوزن چندتایی دارد و از آن نه برای تخریب سنگین، که برای عملیات صافکاری، لایه برداری، برداشتن زائده، رنگ و... استفاده می‌گردد. چکش گل زن به انگلیسی Air Needle Scaler است که به شکل مستقیم و تفنگی ساخته می‌شود. این مدل بطور استاندارد، ممکن است دارای 12 عدد تا 30 عدد سوزن فولادی با طول های کوتاه تا بلند باشد. استفاده از چکش گل زن، دقت و کنترل ثابتی را می‌طلبد، برای همین وزن چکش گل زن بادی از حدود 4 کیلوگرم فراتر نمی‌رود تا کاربر حین استفاده طولانی مدت از آن خسته نشود. ضربات این نوع چکش دقیق تر و یکنواخت تر است و این ابزار با کمک سوزن و ضربات سریع اما نه بیش از حد قدرتمند، براحتی می‌تواند سطوح سنگی یا فلزی را پرداخت کند.

کاربرد چکش بادی گل زن:

• از بین بردن سرباره و گل جوشکاری
• حذف لایه رنگ، روکش و پوشش، مواد، چسب و... از روی سطوح
• زنگ برداری و تمیزکاری سطح فلز
• صافکاری و پرداخت و از بین بردن برجستگی های ناخواسته
• برداشتن زائده ها، براده ها، حذف آلودگی و ذرات متفرقه

چکش چیپر بادی

نوع دیگری از این گروه ابزار، چکش چیپر بادی Air Chipping Hammer است که بطور مشخص برای لایه برداری سریع، دقیق و حرفه‌ای طراحی شده است. چکش بادی چیپر بدنه‌ای شبیه به مدل تخریب و گل زن دارد اما قلم فولادی آن تکی به شکل صاف و یا خمیده بوده و مقطع چهارگوش دارد. نوک قلم چکش چیپر تخت و لبه تیز است و با مصرف هوا در بازه 200 تا 300 لیتر در دقیقه و تعداد ضربه حدود 2500 تا 5000 ضربه در دقیقه، می‌تواند براحتی انواع لایه های فلزی، بتنی، سنگی و... را از سط زیرین جدا کند.

کاربرد چکش بادی چیپر:

• جداسازی لایه و پوشش رویی در پروژه‌های ساختمانی
• جدا کردن کاشی، سرامیک، موزاییک و...
• فرم دادن سنگ، قطعات و سطوح در مجسمه سازی، دکوراسیون، تعمیرات و....
• برش و قطع کنترل شده ورق ها و قطعات فلزی و بتنی
• جداسازی لایه های ضخیم رنگ و مواد چسبنده قدیمی و....

چکش کوبه بادی

ابزار کوبش پنوماتیک یا چکش کوبه بادی به انگلیسی Air Sand Hammer یک مدل خاص دیگر از انواع چکش بادی است که نه برای تخریب، بلکه برای کوبیدن و آماده سازی قالب و خاک یا حتی سطوح فلزی به کار می‌رود. کوبه بادی شبیه به یک گوشتکوب خانگی بزرگ است که بدنه‌ای مستقیم با گلویی بلند دارد و سر آن بجای یک قلم تخریب یا سوزن، مجهز به یک کلاهک پخ زده و صاف است. در مواقعی که کاربر برای ساخت یک قالب یا محدوده خاکی، شنی، صاف کردن فلزات و... باید یک مقطعی را صاف کند، چکش کوبه پنوماتیک با فراهم کردن ضربات متعدد و یکنواخت به کمک کاربر می‌آید. این نوع چکش بادی قدرت ضربه نسبتا بالایی دارد اما سرعت و تعداد کوبش آن بین 700 تا 1500 ضربه در دقیقه است.

کاربرد چکش کوبه بادی:

• صاف و یکدست کردن سطح و قالب ماسه، شن و خاک
• صافکاری ورق های فلزی جهت ساخت لوازم و تعمیرات و...
• نظم دادن به یک سطح خاکریز، سنگریزه و...
• خرد کردن کلوخ ها و صاف کردن سطوح ناهموار خاکی
• آماده سازی سطح جهت پی ریزی و زیر سازی
• از بین بردن منفذها و محفظه‌های هوای داخل خاک

نوع صنعتی و بسیار سنگین چکش بادی به نام پیکور بادی Air Jackhammer شناخته می‌شود که با اسم چکش تخریب بادی سنگین نیز معروف است. دستگاهی پنوماتیک و بزرگ و قدرتمند که از کمپرسورهای صنعتی مخصوص و هوای فشرده با فشار 6 تا 9 بار به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند تا ضربات بسیار قوی و پی‌درپی را تولید کند. پیکور بادی با یک بدنه فلزی بزرگ و یک قلم تخریب قطور، شبیه به مدل‌های چکش تخریب و پیکور برقی 17 کیلویی به بالاست و حدود 20 تا 30 کیلوگرم وزن دارد. کاربرد پیکور بادی در پروژه‌های کوچک، سبک و عمومی نیست! این ابزار در مدل‌های متوسط شهری و شهرسازی قدرت کوبش 10 تا 35 ژول و در مدل‌های فوق سنگین و صنایع حفاری تا 80 ژول قدرت ضربه دارد و بر خلاف چکش‌های کوچک بادی، برای کارهای سنگین و تخریب‌های حجیم طراحی شده است.

کاربرد پیکور بادی:

• تخریب مصالح سخت در ساختمان سازی
• شکستن و خرد کردن بتن‌های مسلح، آسفالت، ستون‌های بتنی و سازه‌های مقاوم
• راه‌سازی و تعمیرات شهری
• حذف آسفالت جاده‌ها، کف‌سازی، برداشتن لایه‌های قدیمی و آماده‌سازی زیرساخت‌های جدید
• معادن و تونل سازی
• جایگزینب برای انفجارهای کنترل‌شده برای خرد کردن سطوح سنگی در پروژه های تخریب
• ساخت پل‌ها، سدها، گودبرداری‌های عمیق و...

به دلیل دقت بالا و امکان کنترل چکش بادی در بازه گسترده و کاربری مختلف، چکش بادی علاوه بر کاربردهای اصلی در زمینه های متفرقه نیز استفاده می‌شود:

• تعمیرات مکانیکی و خودرو
• جدا کردن قطعات زنگ زده یا قفل شده
• پاک سازی درزها و شیارها
• باز کردن یا شکستن پیچ و اتصال سفت شده و آسیب دیده
• برش دادن قطعات و اتصالات خراب شده، حادثه دیده و...
• استفاده در حوادث و مواقع ایمنی، اضطراری و امدادی

به غیر از قسمت قلم که در مدل‌های هر چکش بادی تفاوت دارد، این دستگاه‌ها در هر مدلی که باشند از اجزاء مشخص و مشترکی در خارج و داخل بدنه تشکیل شده‌اند.

• بدنه اصلی: معمولا از آلومینیوم یا فولاد با مقاومت بالا ساخته می شود.
• پیستون داخلی: قطعه ای که با حرکت رفت و برگشتی، ضربه را ایجاد می‌کند.
• سیلندر: محفظه حرکت پیستون که باید سطح صیقلی و دقیق داشته باشد.
• شیر کنترل هوا و تنظیم سرعت: وظیفه تنظیم ورود و خروج هوای فشرده را دارد تا بر قدرت و سرعت ضربه تاثیر بگذارد.
• سوییچ: جهت روشن/خاموش کردن دستگاه
• قلم گیر: محل اتصال قلم که می تواند گرد، شش گوش یا چهارگوش باشد.
• فنر نگهدارنده قلم: برای تثبیت قلم در جای خود استفاده می‌شود.
• ورودی هوا: قسمت اتصال شلنگ باد جهت تغذیه موتور با سایز استاندارد
• خروجی هوا: اگزوز و قسمت خروجی باد اضافه بعد از هر بار ضربه چکش

مثل تمام ابزارآلات دیگر، واضح است که این دستگاه هم با توجه به کارآیی و مشخصات فنی که ارائه می‌کند، نقاط مثبت و منفی مختلفی دارد.

مزایای چکش بادی

• قدرت ضربه بالا نسبت به وزن دستگاه
• دوام و طول عمر زیاد در کارهای سنگین
• ایمنی بالاتر نسبت به ابزارهای برقی در محیط های مرطوب
• امکان کار مداوم بدون داغ شدن موتور

معایب چکش بادی

• نیاز دائمی به کمپرسور باد مناسب
• مصرف بالای هوا در مدل های پرقدرت
• ایجاد صدا و لرزش نسبتا زیاد خصوصا در پیکور بادی
• محدودیت جابجایی به دلیل شلنگ هوا

برای استفاده صحیح از چکش بادی تنها سوزن و قلم کافی نیست! بلکه وجود برخش اقلام همراه و لوازم جانبی مناسب ضروری است:

• کمپرسور باد:

دقت کنید که مصرف هوای چکش بادی بالاست و باید پمپ باد با ظرفیت مخزن حجیم و دبی خروجی و فشار هوای مناسب تهیه گردد. بنابراین جهت کار با این ابزارها بهتر است کمپرسور باد با مخزن 50 لیتر به بالا و نوع 2 سیلندر یا بالاتر را استفاده کنید.

• فنر نگهدارنده قلم:

فنر مهار قلم که برای جلوگیری از خروج ناگهانی آن استفاده می‌شود و به صورت ساده دستی، یا نیمه اتوماتیک و تمام اتوماتیک ساخته می‌شود. 

• روغن:

قسمت داخلی چکش بادی قبل از هر شروع هر شیفت کاری باید با روغن 10 یا روغن مخصوص دستگاه روانکاری شود؛ تا راندمان و عمر مفید آن افزایش پیدا کند.

• سوزن و انواع قلم چکش بادی:

قلم چکش تخریب بادی تنها به شکل نوک تیز و نوک پهن کلاسیک ساخته نمی‌شود. بلکه مدل‌های متنوعی مثل قلم پهن شیار دار، قلم نوک مخروطی و تیپر، قلم سه نیش و... از دیگر مدل‌های این ابزارهاست. هر کدام از این قلم‌ها برای هدف خاصی مثل تخریب پنل، از بین بردن نقطه جوش و اتصال، لبه گیری دقیق، برشکاری ورق و... طراحی شده است.

سوزن چکش گل زن بادی نیز با قطرهای 3 میلی متر و 4 میلی متر و در طول های 100 تا 200 میلی متری برای حذف سرباره و گل جوش انواع جوشکاری سطحی و عمیق وجود دارد.

چکش بادی یا پیکور بادی ابزاری تخصصی و قدرتمند در دنیای ابزارهای پنوماتیکی است که انتخاب صحیح آن تاثیر مستقیمی بر کیفیت، سرعت و ایمنی کار دارد. اما تنها شناخت انواع مختلف، کاربردها و مشخصات فنی این دستگاه‌های پنوماتیک محبوب کافی نخواهد بود!

در ابزارآلات بادی ساخت برندهای ایرانی و خارجی باید به اورجینال بودن کالا، داشتن گارانتی رسمی و ضمانت اصالت آن توجه کنید. این موضوع تنها با خرید ابزار از مراجع معتبر، نمایندگی رسمی و سایت‌های تخصصی فروش آنلاین مثل ابزارمارکت مقدور خواهد بود. در این فروشگاه تمام محصولات به صورت اصل ارائه شده و در اسرع وقت به تمام ایران ارسال می‌شود.