انواع تیغ اور فرز + کارایی هرکدام از آنها

تیغ اور فرز به انگلیسی Router Bit یک ابزار جانبی و مصرفی مخصوص نصب روی انواع دستگاه اورفرز دو دسته بزرگ، اورفرز مشتی و... برقی یا شارژی است. این تیغه شبیه یه یک مته بزرگ است که بدنه یکپارچه تمام فلزی فولادی داشته و شامل یک دنباله یا شنک و یک سری کارگیر با تیغه و لبه‌های برنده است. شنک تیغ در داخل کولت اورفرز نصب می‌شود و سر کارگیر با کمک حرکت دورانی سریع موتور اورفرز می‌چرخد و عمل برش را روی چوب، طبق الگو و هدف کاربر انجام می‌دهد.

قسمت لبه‌ها، سر کارگیر و دندانه‌های فوق تیز این ابزارها معمولا جنس الماسه مثل کارباید ساده یا میکروگرین دارد که ممکن به شکل ساده (بدون بلبرینگ) یا بلبرینگ دار باشد. تیغه‌های دارای بلبرینگ مخصوص کار با اورفرز هستند اما مدل‌هایی که بلبرینگ ندارند را می‌توان برای دستگاه CNC نیز استفاده کرد.

سایز دنباله این تیغ‌ها در استاندارد قطر 6 – 8 – 12 میلی متر و سازگار با کولت اورفرز ساخته می‌شود؛ اما سایز قطر شنک به تنهایی کافی نیست! در هنگام خرید تیغ اورفرز، سه عدد و پارامتر دیگر نیز اهمیت دارد:

• سایز قطر تیغ:

پهنا و عرضی که یک تیغ اورفرز پوشش می‌دهد و در یک بار استفاده برش می‌دهد.

• سایز کارگیر تیغ:

طول قسمت آج دار و حداکثر ارتفاع و عمقی که یک تیغ اورفرز می‌تواند به داخل چوب نفوذ کند و آن را برش دهد.

• طول کلی تیغ:

طول کلی تیغه از نوک کارگیر با انتهای دنباله که با توجه به مدل دستگاه و نوع پروژه اهمیت دارد.

همانطور که بالاتر اشاره کردیم، خانواده بزرگ تیغ اورفرز در اشکال و طراحی‌های بسیار زیاد، برای اهداف مختلفی چون شیار زنی، برش کف، لبه گیری، پخ زنی و... ساخته می‌شوند. این تنوع در طراحی باعث می‌شود کاربردهای تیغه اورفرز در مشاغل و پروژه های زیادی دیده شود:

• ساخت بخش اتصالات در قطعات و وسایل چوبی (میز، صندلی، تخت و...)
• ایجاد انواع شیار در مرکز، بخش طولی و عرضی و در دل و درون قطعه کار
• طراحی چارچوب درب و پنجره و ایجاد قسمت های قفل و کام و زبانه
• ساخت قسمت های گودی و منحنی طبق نیاز (مثل کاسه، بشقاب، خمیدگی و...)
• انواع طراحی تزیینی و دکوراسیون روی قطعات (شیار موازی، طرح سنتی، رومی و کلاسیک و...)
• منبت کاری و طراحی روی میله، ستون و شفت های چوبی طبق الگو و نقشه

برای اینکه به شکلی ساده‌تر انواع تیغ اور فرز بررسی کنیم، بهتر است بدانید که این ابزارهای برشکاری طبق جدول زیر در 6 گروه اصلی تقسیم می‌شوند که هر گروه شامل چند مدل خاص و مشخص است.

جدول مقایسه انواع تیغ اور فرز و کاربری های آنها

به هر نوع تیغی که روی اورفرز نصب شود و هدف اصلی آن برش مستقیم و بدون واسطه در دل چوب و خالی کردن عمقی یک قسمت مشخصی باشد، تیغ اور فرز مستقیم Straight Router Bits می‌گویند. انواع این تیغه‌ها شامل موارد زیر است.

تیغ اورفرز کف تراش

نوعی تیغ برشکاری که معمولا دارای 2 پره یا 4 پره (یک جفت یا دو جفت) با لبه کارگیر پهن و نوک دار است و برای تراشیدن کف قطعه بکار می‌رود. تیغ اور فرز کف تراشی در قطرهای 15 میلی متر تا 50 میلی متر ساخته می‌شود و ساختار بدون بلبرینگ دارد که برای ماشین CNC نیز قابل استفاده خواهد بود.

تیغ اورفرز بشقابی

تیغه تراش بشقابی یا Router Dish Cutter نیز با یک کله گی نیم دایره و قطرهای 25 تا 35 میلی متر و کارگیر عمودی 10 تا 16 میلی متر ارائه می‌شود. تیغ اور فرز بشقابی با ایجاد یک بخش هلالی شکل در داخل قطعه، حالتی مقعر شبیه به بشقاب را برش می‌دهد و قطعه را برای نصب یا ساخت دکور آماده می‌کند.

تیغ اورفرز کاسه ای

مدل تیغ اور فرز کاسه تراش ظاهر بسیار مشابهی با نوع قبلی دارد با این تفاوت که پره‌های آن کاملا بزرگتر بوده و قوس کمتری دارد و قطر کارگیر آن تا 63 میلی متر نیز می‌رسد. این مدل تیغ برای تراشیدن انحنای داخلی با زاویه بازتر مناسب است.

از پرکاربردترین ابزارهای تراش و برش چوب در عملیات دکوراتیو و ایجاد شکل‌های زیبا و تزئینی نوع تیغ اور فرز پروفیل است که برشی شبیه به حرف S دارد و انحنا و خمش‌های زیبایی را ایجاد می‌کند. این گروه ممکن است هم بصورت بدون بلبرینگ و هم بلبرینگ دار ساخته شوند.

از آنجایی که شکل برش نهایی تیغ اور فرز پروفیل شبیه به طراحی‌های روم باستان و دوران اساطیری و کهن است، نام آن در انگلیسی به Roman Ogee Router Bits معروف شده و برش آن به اشکال مختلفی مثل نوک گرد، نوک تیز، تخت، چند پله و... است. قطر و پهنای تیغه این گروه از 8 میلی متر تا 80 میلی متر ساخته می‌شود و ارتفاع کارگیر و عمق برشی که ایجاد می‌کنند نیز طبق سایز تیغ بین 5 میلی متر تا 35 میلی متر متغیر است.

از معروف ترین مدل‌های تیغ اورفرز پروفیل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تیغ اورفرز پروفیل ناودانی
• تیغ اورفرز پروفیل نفوذی
• تیغ اورفرز پروفیل سر تخت
• تیغ اورفرز پروفیل سر گرد
• تیغ اورفرز پروفیل سه پله
• تیغ اورفرز پروفیل کلاسیک
• تیغ اورفرز پروفیل لبه میز بر

مدل‌های تیغ شیار زن به انگلیسی Grooving Router Bits شباهت زیادی به نوع مستقیم دارند اما موارد استفاده آنها برای ایجاد شیارهای عمیق و معمولا بدون عرض و پهنای زیاد بوده و لزوما نوک کارگیر کف بردار ندارند. مدل تیغ اورفرز شیارزن عمودی کاربرد زیادی دارد که برای ایجاد شیار باز و بسته استفاده شده و جهت اتصال دو تکه چوب، طراحی پلکان و... استفاده می‌گردد.

هر مدل تیغ اور فرز شیارزن شکل مخصوص به خود را دارد و محدوده قطر تیغ و یا ارتفاع کارگیر آنها طبق نوع شیارزنی تعیین می‌گردد. مثلا در نوع تیغه شیار زن افقی و عمودی، قطر تیغ از 6 میلی متر تا نهایتا 25 میلی متر است؛ در حالیکه در نوع شیارزن انگشتی قطر براده برداری تیغ به 45 میلی متر نیز می‌رسد. از کاربردی‌ترین انواع تیغ اور فرز شیار زن می‌توان موارد زیر را نام برد:

• تیغ اورفرز شیارزن توپی
• تیغ اورفرز شیارزن عمودی
• تیغ اورفرز شیارزن افقی
• تیغ اورفرز شیارزن انگشتی
• تیغ اورفرز شیارزن اریب
• تیغ اورفرز شیارزن مارپیچ
• تیغ اورفرز جاشیشه
• تیغ اورفرز جاکلید
• تیغ اورفرز شیارزن رگال
• تیغ اورفرز شیار وی V شکل
• تیغ اورفرز شیار Dado

یکی از مهمترین عملیات و نیازهای کاربر در ساخت لوازم چوبی، برش و شکل دادن صحیح لبه‌هاست. تیغ اور فرز لبه گیر یا لبه زن به کناره و لبه قطعه کار تکیه داده می‌شود و در اکثر مواقع دارای بلبرینگ است، تا براحتی در طول و راستای چوب حرکت کند. از رایج‌ترین تیغه‌های اور فرز لبه زن می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد.

تیغ اورفرز بانکی

یکی از مدل‌های تیغ فرز نجاری که کاربرد زیادی برای گرد کردن و از بین بردن نوک تیز لبه چوب در لوازمی چون میز، صندلی و... دارد مدل تیغ اور فرز بانکی به انگلیسی Rounding-Over Router Bit است. قطرهای کوچک تا بزرگ و همچنین اندازه کارگیر متفاوت هر سایز این تیغه، زاویه کمان و آرک متفاوتی را روی لبه ایجاد می‌کند؛ ضمن اینکه نمونه‌های کورین بر این مدل تیغ نیز وجود دارد.

تیغ اورفرز عکس بانکی

همانطور که از نام این مدل پیداست تیغ اور فرز عکس بانکی که به آن Cove Router Bit گفته می‌شود، برخلاف نوع بانکی عمل کرده و بجای گرد کردن لبه، در قسمت مربوطه یک فرورفتگی و شکل مقعر با آرک و خمش داخلی ایجاد می‌کند. هر دو مدل بانکی و خلاف بانکی در تیغ اورفرز در 2 تیپ تک شیار و دوبل وجود دارند و می‌توانند لبه را بصورت یک کمان ساده و یا یک خمیدگی دو پله برش دهند.

تیغ اورفرز نیم گرد لبه

این مدل تیغه علاوه بر برش لبه بالایی کار، می‌تواند قسمت زیرین قطعه را هم اصلاح کند. تیغ اور فرز نیمگرد لبه زن به نوعی یک نسخه دوطرفه و کامل‌تر مدل بانکی است که لبه چوب را نه فقط در یک طرف، که در 2 طرف بالا و پایین گرد می‌کند.

این دسته از تیغه‌ها برای پرداخت کردن و اصلاح لبه یا یک قسمت مشخصی از قطعات کاری کاربرد دارند. نوع هر تیغ اور فرز پرداخت باهم فرق دارد و با توجه به طراحی آنها باید طبق نیاز تهیه گردد.

به عنوان مثال مواقع زیادی پیش می‌آید که یک کاربر بخواهد لبه و کناره چندین ورق یا شیت چوبی و غیر چوبی را باهم صاف و یکسان کند. برای این کار به تیغ اور فرز پرداخت نیاز بوده که پرکاربردترین و معروف‌ترین آن تیغ پرداخت Flush Trim Bit است. این مدل تیغ با یک لبه برشکاری در میان بدنه و داشتن بلبرینگ ابتدایی یا انتهایی و یا در وسط دنباله و شنک، براحتی می‌تواند ورق های لمینت، پلاستیک، روکش کابینت و میز و... را یکدست و صاف کند.

از دیگر مدل‌های تیغ اورفرز پرداخت می‌توان موارد زیر را نام برد:

• تیغ اورفرز پخ زن Chamfer Bit
• تیغ اورفرز حکاکی
• تیغ اورفرز دستگیره
• تیغ اورفرز منبت

در میان این ابزارهای نجاری و چوب، چندین مدل مخصوص اتصال دو یا چند قطعه وجود دارد. دقت کنید که با وجود تشابه زیاد، این تیپ تیغه با تیغ‌های مدل برش زن مستقیم و یا شیارزن تفاوت دارند و نباید کاربری و موارد استفاده آنها تغییر کند.

تیغ اورفرز دوراهه

عمل بغل زن دوراهه یک فرآیند آشنا برای هر نجار حرفه‌ای است که بسیاری آن را با رنده برقی انجام می‌دهند؛ اما امکان این برش با اورفرز هم وجود دارد. تیغ اور فرز دوراهه Rabbeting Router Bit مثل یک رنده نجاری با ایجاد یک فاق و پله L شکل می‌تواند برای ساخت لبه چارچوب و انواع درب و پنجره، کابینت‌ها و... استفاده گردد.

تیغ اورفرز اتصال 90 درجه

از این ابزارک برشکاری برای درآوردن جای اتصال جانبی دو قطعه به شکل 90 درجه و با شیب بیرونی و زاویه 45 درجه استفاده می‌گردد. در نتیجه علاوه بر داشتن یک شیار داخلی در قطعه، زاویه و شیب خارجی نیز به اتصال و همپوشانی 2 قطعه کمک می‌کند.

تیغ اورفرز دم چلچله

بدون شک یکی از بهترین و پر مصرف‌ترین مدل‌های این ابزارهای برشکاری، تیغ اور فرز دم چلچله ای به انگلیسی Dovetail router bit است که یک برش دقیق و مشخص را برای اتصالات محکم ایجاد می‌کند. شیار دم چلچله به لحاظ انتهای پهن و ابتدای باریک، روشی مطمئن برای پیوند دادن دائمی و بسیار مستحکم دو تکه چوب است که در ساختن انواع میزها، تخت، مبلمان و... استفاده می‌گردد.

پوشش دادن کامل و صحبت از تک تک مدل‌های تیغ اور فرز آسان نیست! چرا که غیر از مدل‌های اشاره شده در این مقاله، انواع خاص دیگری از تیغ فرز نجاری نیز در بازار ایران و جهان مشاهده می‌گردد. تنها باید دقت کنید که تمام این تیغ‌ها قابلیت استفاده برای دستگاه CNC را ندارند. نکته دیگر اینکه نباید به صرف شباهت ساختمان و طراحی 2 مدل تیغ اورفرز، کاربری آنها را تغییر داد، چرا که ممکن است به آن مدل تیغه فشار بیاید.

بهتر است برای خرید تیغ اور فرز به فروشگاه‌های معتبر و آنلاین و مرجع تخصصی مثل ابزارمارکت مراجعه کنید. چرا که علاوه بر ارائه ابزارها از برندهای با کیفیت دنیا با ضمانت اصالت کالا، می‌توانید از مشاوره و راهنمایی کارشناسی جهت انتخاب صحیح و درست مدل تیغ اورفرز نیز بهره‌مند شوید.