علت روشن نشدن سنگ فرز چیست؟ بررسی خرابی های رایج سنگ فرز

سنگ فرز به انگلیسی Large Angle Grinder دستگاهی است نسبتا بزرگ و سنگین است که در دو دست کاربر قرار گرفته و با استفاده از انرژی برق و یک موتور الکتریکی، صفحه‌ای را با سرعت بالا به چرخش در می‌آورد. انواع سنگ فرز معمولا یک بدنه، یک دسته اصلی و جانبی، یک سوییچ روشن/خاموش، یک قسمت کله گی یا گیربکس فلزی و یک بخش صفحه و گارد محافظ دارد که صفحه فیبری برش یا ساب فرز روی آن بسته می‌شود. قطر صفحه سنگ فرز می‌تواند 180 میلی متر یا 230 میلی متر باشد که سایز 180 میلی متر به عنوان فر آهنگری و سایز 230 میلی متر به عنوان فرز سنگبری شناخته می‌شوند. سرعت چرخش صفحه انواع مدل‌های این دستگاه معمولا بین 6000 تا 12000 دور در دقیقه بوده و توان مصرفی موتور سنگ فرز بین 700 وات تا 3000 متغیر خواهد بود. با توجه به تکنولوژی ساخت، ابعاد و قدرت دستگاه، هر مدل سنگ فرز برندهای ایرانی و خارجی در بازار ممکن تفاوت‌های ظاهری و یا ویژگی‌های متفاوتی مثل نوع سوییچ کشویی یا ماشه‌ای و همچین فناوری ترمز مکانیکی، سیستم راه اندازی نرم (Soft Start) و سیستم ایمنی جلوگیری از ریستارت ناخواسته داشته باشند؛ اما مکانیزم کلی کار این گروه دستگاه‌ها و کاربردهای انواع سنگ فرز اغلب مشابه است.

کاربرد سنگ فرز:

• برش زنی سنگین فنی و صنعتی فلزات، انواع سنگ و بتن و...
• ساب زنی و سایش و پرداخت قطعات و سطوح مختلف
• لبه گیری، لایه برداری، زنگ زدایی، صافکاری و پولیش کاری انواع قطعات

با توجه به ساختار فیزیکی و فنی دستگاه و وجود آرمیچر و بالشتک در کنار گیربکس و دنده‌ها و همینطور نوع کاربرد سنگ فرز در مشاغل مختلف که معمولا با فشار زیاد و سنگین همراه است و قدرت برش و ساب زنی زیادی را به همراه دارد، خطر خرابی سنگ فرز نیز تا حدی بالاست. علاوه بر استهلاک طبیعی و استاندارد استفاده روزانه از سنگ فرز، باید توجه کرد که کمی سهل انگاری و عدم رعایت نکات فنی و ایمنی حین کار با آن، به دلیل توان بالای موتور، سرعت چرخش زیاد صفحه و لگد قدرتمند دستگاه، می‌تواند براحتی باعث آسیب و خرابی سنگ فرز گردد. یکی از مهمترین و رایج‌ترین مشکلات مربوط به سنگ فرز روشن نشدن و ضعیف شدن آن است. در یک نگاه کلی می‌توان علل خرابی و خاموشی سنگ فرز را طبق موارد زیر بررسی کرد.

جدول بررسی علت های خاموش شدن سنگ فرز + نشانه ها و راه حل ها

موتور سنگ فرز قدرت بالایی دارد اما معمولا در پروژه‌های مختلف کاری زیر فشار زیادی است و به همین خاطر ممکن است براحتی آسیب ببیند. اضافه بار، داغ شدن بیش از حد و عدم تهویه هوای مناسب و یا نفوذ گرد و غبار و براده‌ها به داخل موتور، باعث آسیب دیدگی و سوختن سیم‌پیچ آرمیچر و بالشتک می‌شود. همچنین استفاده از صفحه ساب و برش فرز متفرقه و ناسازگار با نوع کار فشار زیادی به موتور وارد می‌کند و عمر آن را کم می‌کند.

علائم و نشانه ها:

• بوی سوختگی و مشاهده دود حین کار
• جرقه شدید در بالشتک یا آرمیچر
• زور زدن موتور و نیم‌سوز شدن آن
• صدای غیر عادی موتور
• روشن نشدن یا خاموش شدن ناگهانی

راه حل:

• تست و بررسی بالشتک و آرمیچر بصورت تخصصی و یا تست بدون بار
• تعویض یا سیم پیچی مجدد
• جلوگیری از فشار بیش از حد به دستگاه

موتور سنگ فرز هم مثل بیشتر دستگاه‌های برقی یک جفت زغال دارد که وظیفه انتقال جریان به آرمیچر را انجام می‌دهد. زغال‌ها می‌توانند بصورت طبیعی با کارکرد عادی و یا در اثر کار زیاد و شیفت های کاری طولانی تمام شوند و به انتها برسند؛ یا اینکه به دلیل گرد و غبار و آلودگی، ارتباط آنها بین بالشتک و آرمیچر به خوبی شکل نگیرد.

علائم و نشانه ها:

• کاهش تدریجی قدرت موتور
• جرقه زیاد از حد در داخل موتور
• خاموش شدن ناگهانی و روشن نشدن دستگاه

راه حل:

• باز کردن درپوش زغال و بررسی طول زغال ها
• تعویض زغال در صورت کوتاه شدن و تمام شدن
• تمیز کردن جایگاه زغال و بررسی سالم بودن آنها

سوییچ پاور ON/Off سنگ فرز یکی از پر استهلاک‌ترین قطعات است. این کلید معمولا سایز بزرگ و حالت ماشه‌ای دارد و قسمت اصلی آن در داخل بدنه و دسته قرار می‌گیرد. ورود گرد و غبار، شل شدن اتصالات و فیش های سوییچ، جرقه های داخلی و استفاده طولانی مدت باعث سوختن یا گیر کردن کنتاکت های داخلی آن شده و در نتیجه ممکن است دستگاه ناگهان خاموش شود.

علائم و نشانه ها:

• با فشردن کلید هیچ واکنشی دیده نمی‌شود.
• دستگاه فقط با فشار خاص و غیر طبیعی روی سوییچ روشن می‌شود.
• سویی اتصالی دارد و گاهی اوقات عمل نمی‌کند.  
• قطع و وصل شدن ناگهانی هنگام کار بدون فشار به سوییچ.

راه حل:

• بررسی ظاهری کلید و تست با مولتی متر
• تعویض کلید در صورت خرابی
• استفاده از دمنده هوا، بلوور یا بادپاش برای تمیزکاری داخلی کلید

کابل برق سنگ فرز به دلیل کاربرد کارگاهی آن معمولا بلندتر از سایر دستگاه‌های برقی است. همین بلندی باعث آسیب‌های بیشتر ناخواسته و عمدی آن نیز می‌شود. کشیده شدن کابل، خم شدن زیاد در محل اتصال، زخمی شدن در کف کارگاه، پارگی داخلی سیم و... باعث اتصالی یا قطع جریان برق و در نهایت خاموش شدن سنگ فرز خواهد شد.

علائم و نشانه ها:

• روشن نشدن کامل دستگاه
• روشن شدن لحظه ای با تکان دادن کابل
• اتصالی داشتن کابل
• داغ شدن یا بوی سوختگی در کابل خراب (به دلیل جرقه‌های لحظه‌ای)

راه حل:

• بررسی کابل از ابتدا تا انتها بصورت چشمی یا با مولتی متر
• تعویض کامل کابل در صورت آسیب
• استفاده از کابل با سطح مقطع مناسب (حداقل 1.5 میلی متر مربع)

در بسیاری از مدل های جدید سنگ فرز، سیستم‌هایی مثل محافظت در برابر اضافه بار (Overload Protection) یا افزایش دما وجود دارد. به شکلی که در صورت فشار زیاد از حد به صفحه، دستگاه به صورت خودکار و اتوماتیک خاموش می‌شود.

علائم و نشانه ها:

• خاموش شدن ناگهانی هنگام کار سنگین بدون نشانه‌ای از خرابی، دود، سوختگی و...
• روشن نشدن دستگاه تا زمان خنک شدن (با وجود قطع و وصل برق و فشار سوییچ)
• عملکرد طبیعی دستگاه بعد از استراحت و روشن شدن نرمال

راه حل:

• کاهش فشار روی دستگاه و مدیریت شیفت کاری
• استفاده از صفحه مناسب برش و ساب و سازگار با نوع قطعه
• استراحت دادن به دستگاه در بازه های زمانی مختلف (معمولا هر 10 تا 15 دقیقه کار به مدت 5 دقیقه)

قسمت کله گی سنگ فرز یک مجموعه بزرگ و حجیم با پوسته فلزی آلومینیومی و شامل چرخ دنده، شفت، بلبرینگ ها و جعبه دنده در جلوی دستگاه است. به ظاهر این قسمت مستقیما ربطی به خاموش شدن دستگاه ندارد، اما خرابی بلبرینگ و دنده‌ها و ایجاد استهلاک شدید و در نهایت قفل شدن محور ممکن است باعث فعال شدن مدار قطع کن اتوماتیک سنگ فرز یا سوختن موتور آن شود.

علائم و نشانه ها:

• صدای تقه های نامنظم، زوزه یا ساییدگی فلزات در گیربکس
• چرخش سخت صفحه و ریپ زدن حین گردش سرعت بالا
• توقف ناگهانی دستگاه بدون اعمال فشار خاص و زیاد روی صفحه

راه حل:

• بررسی و تعویض بلبرینگ و دنده ها
• گریس کاری و روانکاری دوره ای و مناسب
• جلوگیری از ورود گرد و غبار به بخش گیربکس

در برخی مدل های پیشرفته سنگ فرز خارجی و ایرانی بازار، سیستم راه اندازی نرم یا Soft Start و همینطور کنترل سرعت (دیمر) و یا سیستم ترمز الکتریکی وجود دارد. نوسان برق، ورود رطوبت و خراب شدن قطعه الکترونیکی هر کدام از این سیستم‌ها می‌تواند به عدم روشن شدن صحیح سنگ فرز و خاموش شدن آن بی‌انجامد.

علائم و نشانه ها:

• روشن نشدن ناگهانی سنگ فرز (بدون داشتن نشانه ظاهری خراب بودن دستگاه)
• تغییر ناگهانی سرعت و ریپ زدن حین چرخش
• عملکرد غیر عادی بدون فشار آوردن خاصی به دستگاه

راه حل:

• بررسی توسط تعمیرکار متخصص
• تعویض برد
• استفاده از محافظ برق

سنگ فرز اغلب در محیط های صنعتی پر گرد و غبار و آلوده کار می‌کند. سنگبری ها، مشاغل معماری و بنایی و ساختمان سازی، آهنگری و درب و پنجره سازی، تعمیرات خودرویی و مکانیکی و حتی نیروهای امداد و نجات و مواقع اضطراری که از سنگ فرز بهره می‌برند، همگی مشکل ورود ذرات خارجی، براده و فلزات و خاک به داخل دستگاه را خواهند داشت. این نفوذ باعث اختلال در عملکرد قطعات و قطع شدن ارتباط آنها شده و در نتیجه خاموش شدن سنگ فرز را به همراه دارد.

علائم و نشانه ها:

• کاهش عملکرد و توان واقعی دستگاه
• افزایش دمای کاری و داغ شدن زود هنگام سنگ فرز
• گیر کردن قطعات داخلی

راه حل:

• تمیزکاری بعد از شیفت کار و یا دوره ای با باد
• استفاده از کاور محافظ
• نگهداری دستگاه در محیط خشک و بدون آلودگی
• استفاده از لوله خروجی گرد و خاک و انتقال غبار به مکنده

این درست است که استهلاک طبیعی و حتی برشکاری و ساب زنی اصولی نیز از عمر مفید سنگ فرز کم می‌کند، اما رعایت چند نکته ساده می تواند به شکل قابل توجهی از خرابی های ذکر شده و روشن نشدن ناخواسته دستگاه سنگ فرز جلوگیری کند:

• استفاده از صفحه مناسب با قطر و نوع کار
• جلوگیری از اعمال فشار بیش از حد به دستگاه
• استراحت دادن به دستگاه در کارهای طولانی
• تمیزکاری منظم با باد یا کمپرسور
• بررسی دوره ای زغال و سرویس دستگاه
• نگهداری در محیط خشک و دور از رطوبت
• استفاده از برق با ولتاژ پایدار و بدون نوسان
• عدم استفاده از دستگاه در حالت گیر کردن صفحه

روشن نشدن سنگ فرز همیشه به معنی خرابی جدی نیست، اما بی توجهی به علائم اولیه می‌تواند منجر به آسیب های پرهزینه شود. بسیاری از مشکلات این دستگاه مانند خرابی زغال، کابل یا کلید، به راحتی قابل تشخیص و تعمیر هستند. در مقابل، مواردی مانند سوختن آرمیچر یا خرابی برد نیاز به بررسی تخصصی دارند.

اما در نهایت تمام این موارد تنها به استفاده صحیح بازنمی‌گردد؛ بلکه کیفیت خود دستگاه نیز نقشی بسیار مهم کاهش خرابی های آن دارد. پس هنگام خرید سنگ فرز آهنگری و سنگبری توجه کنید که مدل انتخابی شما حتما از برندهای شناخته شده با گارانتی رسمی و خدمات پس از فروش انجام شود. برای این کار به فروشگاه‌های معتبر آنلاین و مراجع تخصصی مثل ابزارمارکت مراجعه کنید تا تمام محصولات بصورت اورجینال و بدون واسطه در اختیار شما قرار گیرد.