آموزش تعویض زغال مینی فرز | علائم تمام شدن زغال مینی فرز

همانطور که احتمالا می‌دانید، «زغال» به انگلیسی Carbon Brush یا «جاروبک» یک قطعه از جنس گرافیتی و کربنی، معمولا مشکی رنگ است که در دستگاه‌های برقی در دو طرف کله گی موتور یا کلکتور قرار می‌گیرد. این قطعه وظیفه انتقال و تغذیه جریان برق به سر آرمیچر را دارد که باعث چرخش آن می‌شود.

زغال‌های مینی سنگ فرز نیز به همین صورت و جهت انجام همین وظیفه برق رسانی، در قسمت سر مسی آرمیچر و اغلب در انتهای موتور و انتهای دستگاه قرار دارند. حدود 90 درصد مدل‌های پرفروش کوچک و استاندارد مینی فرز در بازار با صفحه 115 میلی متری، از زغال داخلی استفاده می‌کنند؛ اما در برخی از مدل‌های بزرگتر مثل مینی فرز دسته بلند و مینی فرز دیمر دار با سایزهای صفحه بزرگتر مثل مینی فرز صفحه 125 میلی متر و 150 میلی متر، زغال دستگاه در بیرون قرار دارد و با درپوش پیچی بسته شده است.

انواع زغال مینی فرز:

• زغال داخلی با پایه زغال فنر دار
• زغال بیرونی با درب زغال پیچ دار
• زغال ساده بدون فیوز
• زغال فیوز دار (قطع کن دار)

این قطعات مصرفی هستند و حتی بهترین ذغال های دستگاه‌های برقی نیز عمر مفید مشخصی دارند. زغال مینی فرز هم بعد از مدتی استفاده ممکن است دچار مشکلاتی شود که نشان از زمان تعویض آن دارد. رایج‌ترین علائم و نشانه‌های خرابی زغال به شرح زیر است.

اتمام یا مصرف شدن زغال

معمولا وقتی از حجم زغال حدود دو سوم 2/3 آن مصرف شود، به اصطلاح می‌گویند زغال تمام شده و باید تعویض گردد. زغال های فیوز دار با رسیدن به این حد از مصرف، بصورت اتوماتیک، اتصال و جریان را قطع کرده و باعث خاموشی دستگاه می‌شوند.

جرقه زدن نامنظم و زیادتر موتور

با مصرف شدن هرچه بیشتر زغال یا ضعیف شدن فنر آن، ممکن است فشار سطح گرافیتی و کربنی روی کلکتور آرمیچر کمتر شود؛ این فاصله در هنگام روشن کردن و کار دستگاه، باعث به وجود آمدن جرقه و آرک بیشتری خواهد شد. وقتی زغال بیش از اندازه کم شود و تمام شود، جرقه‌های طبیعی و منظم چرخش موتور تبدیل نوع جرقه روشن‌تر و نامنظم‌تر می‌شوند.

ریپ زدن و ضعیف کار کردن مینی فرز

از دیگر نشانه‌های خرابی زغال مینی فرز این است که جریان و نیروی کافی به موتور و در نتیجه به قسمت مکانیکی منتقل نمی‌شود. به اصطلاح ممکن است فرز ریپ بزند و یا در فشار برش زنی و ساب کم بیاورد. این مشکل ممکن است به دلیل شکستگی، نصف شدن یا خرابی ذغال باشد.

خاموش شدن دستگاه

زغال های فیوزدار معمولا قابلیت قطع کردن خودکار برق دستگاه را دارند و بعد از تمام شدن، برای جلوگیری از صدمه به موتور، جریان را قطع می‌کنند. ضمن اینکه زغال ساده نیز ممکن است به دلیل جابجایی در جاذغالی یا اتمام کربن باعث خاموشی ناگهانی مینی فرز شود.

برای اینکه بتوانید مثل یک تعمیرکار مجرب و ماهر زغال مینی فرز را تعویض کنید، بهتر است طبق مراحل زیر و به دقت به این کار بپردازید؛ تا نه به شما، نه دستگاه و نه قسمت زغال و پایه‌های آن آسیبی نرسد.

مرحله اول: آماده سازی

برای تعویض زغال در هر مدل مینی فرز به چند ابزار و لوازم نیاز دارید:

• 1 عدد پیچ گوشتی جهت باز کردن پیچ دستگاه یا درب زغال
• 1 عدد پیچ گوشتی ریز یا درفش نوک تیز
• 1 عدد دم باریک
• 1 جفت ذغال نو و یدکی فابریک و کاملا سازگار با زغال اصلی دستگاه (به هیچ عنوان از زغال‌های متفرقه، غیر استاندارد، بی کیفیت و ناسازگار با مینی فرز استفاده نکنید!)
•  دستمال تنظیف در صورت نیاز

مرحله دوم: باز کردن دستگاه یا درب زغال

با توجه به مدل مینی فرز خودتان، ابتدا باید مکان زغال‌ها را پیدا کنید. اگر از نوع بیرونی با درب زغال است، نیازی به باز کردن بدنه دستگاه ندارید؛ بلکه تنها با جداکردن درب زغال ها براحتی به آنها دسترسی خواهید داشت.

اما همانطور که بالاتر اشاره شد، حدود 90% انواع مینی فرز کوچک در بازار زغال داخلی دارند؛ برای همین باید برای تعویض زغال، قسمت انتهایی بدنه یا به اصطلاح قسمت «لیوانی» مینی فرز جدا شود. پیچ آن قسمت را باز کرده و به آرامی لیوانی را از بدنه اصلی بکشید و جدا کنید. با بیرون آوردن بخش لیوانی، به قسمت برق دستگاه مثل کابل و 2 عدد جاذغالی یا پایه ذغال فنر دار دسترسی پیدا می‌کنید.

مرحله سوم: جدا کردن زغال قبلی

تمام مدل‌های پایه زغال در مینی فرزهایی که جاروبک داخلی دارند، دارای یک مکانیزم قفل کن معمولا فنر دار هستند که بصورت همزمان زغال را در جای خود نگهداشته و به سمت کلکتور آرمیچر فشار می‌دهند. ابتدا با کمک درفش یا یک پیچ گوشتی ریز، لبه فنر آن را به آرامی جدا کرده و آن را روی قسمت فلزی جاذغالی قرار دهید.

دقت کنید که در این مرحله، فنر نگهدارنده زغال بصورت کامل از جای خود روی دستگاه جدا نشود و در نرود! چرا که جا انداختن دوباره آن مشکل خواهد بود!

سپس، فیش سیم زغال را با کمک انبر دم باریک از دستگاه جدا کرده و بعد از آن، ذغال را از جاذغالی بیرون آورید. اگر ذغال همچنان سالم است، باید دقت کنید که هنگام جداسازی فیش، به سیم آن فشار نیاورید تا از پرس فیش فلزی جدا نشود.

مرحله چهارم: نصب زغال جدید

ابتدا با کمک باد یا پارچه، پایه زغال را پاک و تمیز کنید. سپس هر زغال جدید را در مکان خود قرار دهید. فیش آن را به زبانه مخصوص روی بدنه وصل کنید؛ به طوری که فیش کاملا جا رفته و در جای خود ثابت و محکم شود. سپس لبه فنر نگهدارنده را بر روی پشت زغال قرار دهید. دقت کنید که فنر به سیم زغال آسیبی نزند و هنگام نصب به آن فشار وارد نکند.

مرحله آخر: بستن دستگاه

بعد از اینکه همه چیز را چک کردید و زغال ها در جای خود قرار گرفت، لیوانی انتهای بدنه را به آرامی به جای خود برگردانید. در هنگام این کار نباید سیم یا فنر یا خود زغال با لیوانی تماسی داشته باشد و نصب لیوانی انتهای دستگاه نباید به زغال یا کابل یا دیگر اجزاء این قسمت فشار وارد کند. بعد از قرار دادن آن، پیچ انتهایی را محکم ببندید. سپس دستگاه را به برق زده و تست کنید.

(نکته: احتمال جرقه زدن ابتدایی و واضح بعد از تعویض به دلیل زغال های نو وجود دارد. بعد از مدت کوتاهی کار زغال ها، این جرقه‌ها کمتر و کارکرد موتور نرمال خواهد شد.)

تعویض نکردن زغال باعث مشکلات عدیده مثل آسیب دیدن، کاهش بازدهی و راندمان مینی فرز می‌شود و به سادگی ممکن است باعث ضررهای مالی زیادی گردد. موارد زیر نمونه‌هایی از دلایل تعویض زغل مینی فرز است:

• افزایش حرارت کاری و کاهش عمر مفید دستگاه
• آسیب به سیم پیچی آرمیچر و موتور و سوختگی آنها
• خطرهای ایمنی و احتمال اتفاقات ناگوار حین کار با مینی فرز
• خاموشی ناگهانی یا دائمی مینی فرز
• فشار بیش از حین برشکاری و ساب زنی
• خراب شدن جاذغالی با باقی قسمت های نزدیک به ذغال
• کاهش توان و بازدهی مینی فرز

هر چند هر ذغالی سرانجام تمام شده و به پایان عمر خود خواهد رسید؛ اما با انجام چند کار ساده می‌توان عمر مفید زغال مینی فرز را افزایش داد و از شکسته شدن، ترک برداشتن، خوردگی و مصرف بیش از اندازه آن جلوگیری کرد.

• نظافت و تمیز کردن مینی فرز بعد از هر بار استفاده یا باد گرفتن با بلوور و دمنده، باعث بیرون آمدن براده‌ها و پاکسازی گرد و غبار از قسمت زغال می‌شود.
• استراحت دادن به دستگاه جهت خنک شدن هر چند دقیقه یکبار و عدم کار مداوم
• استفاده از زغال فابریک و اصلی برند مینی فرز و عدم استفاده از زغال های کم کیفیت
• عدم فشار زیاد به مینی فرز در هنگام برش و سایش
• روانکاری و سرویس دوره‌ای دستگاه و بررسی و تعویض به موقع زغال و دیگر قطعات مثل بلبرینگ، دنده، جازغالی و...

براحتی و با رعایت همین نکات بالا می‌توانید خودتان زغال مینی فرز را تعویض کرده و همچنین از تمام شدن زودهنگام آن جلوگیری کنید. اما همه چیز تنها به نکات فنی و مهارت فرد برنمی‌گردد! کیفیت ساخت دستگاه و قطعات نیز مساله بسیار مهمی است. یک مینی فرز ناشناخته و با کیفیت پایین می‌تواند خیلی زود خراب شود و مشکل زغال پیدا کند.

برای خرید مینی فرز بهتر است از برندهای معتبر ایرانی و خارجی در بازار بهره ببرید و تمام محصولات این کمپانی ها را از مراجع تخصصی و فروشگاه‌های آنلاین مطمئن مثل ابزارمارکت تهیه کنید. تمام ابزارهای این فروشگاه بصورت اورجینال و با خدمات پس از فروش و گارانتی رسمی ارائه می‌گردند.