علت ضعیف شدن دریل شارژی چیست؟ + نحوه رفع آن

مفهوم «ضعیف شدن دریل شارژی» علل بسیار زیادی دارد و ممکن است به هر قسمت دستگاه و یا نوع کار با دریل شارژی مربوط شود. این علت‌ها می‌توانند کاملا نرمال و طبیعی، و یا غیر طبیعی باشند.

«وقتی یک دریل شارژی به درستی کار نکند و به اصطلاح ضعیف شود، حدس اولیه و متهمان ردیف اول این مشکل، اجزاء دریل شارژی، یعنی موتور، باتری، سوییچ، گیربکس و سه نظام هستند. درحالیکه همیشه واقعیت این نیست!!»

اگرچه در نظر گرفتن خرابی قطعات اصلی دریل تفکر غلطی نیست، اما بنا به دلایل مختلف، تضعیف دریل شارژی می‌تواند ناشی از اشتباهات کاربر و فراتر از خرابی یک قطعه باشد. برای همین قبل از تعویض و تعمیر یک قطعه، باید شرایط کار استاندارد و اصولی چک شده و فراهم شده باشد. اگر به شکل مختصر بخواهیم به این سوال جواب دهیم که اساسا چرا یک دریل شارژی ضعیف می‌شود؟ و عمر آن کاهش می‌یابد؟ به غیر از دلایل و استهلاک طبیعی و روتین، می‌توان به موارد غیر نرمال زیر نیز اشاره کرد:

• عدم رعایت الگوی شارژ (شارژ کردن و قطع شارژ نامنظم)
• عدم استفاده صحیح از دستگاه طبق اصول دریل کاری و پیچ بندی
• عدم استراحت، رعایت زمان بندی و شیفت کاری دستگاه (کارکردن طولانی و ممتد بدون استراحت دادن به ابزار)
• استفاده از لوازم مصرفی و یدکی بی کیفیت، غیر فابریک و متفرقه (مثل مته ها، باتری و...)
• کار در شرایط محیطی بسیار سرد یا گرم
• فشار بیش از حد به دریل با توجه به توان و ظرفیت سوراخکاری و پیچ بندی
• عدم تعمیر، سرویس دوره ای و تمیزکاری و نگهداری استاندارد بعد از هر شیفت کاری
• دست کاری در کاربری و استفاده متفرقه و نامربوط از دریل شارژی به عنوان یک ابزار دیگر

برای درک بهتر از موضوعاتی که قرار است در این مطلب درباره آنها صحبت کنیم، توصیه می‌شود فایل صوتی و پادکست زیر را گوش کنید:

تمامی موارد گفته شده در بالا + علل طبیعی و استهلاک دوره‌ای در نهایت باعث تضعیف دریل شارژی می‌شوند. اما نشانه‌ها و علامت‌های این ضعف در کجاست؟ به چه شکلی دیده می‌شوند؟ به کدام قسمت‌ها دریل مربوط هستند؟ و برای حل مشکل ضعیف شدن دریل شارژی چه باید کرد؟ ابتدا جدول زیر را مرور کنید تا در ادامه مقاله به شکل کارشناسی طبق تجربه تکنسین‌ها و تعمیرکاران دریل شارژی، به سراغ تک‌تکشان برویم.

جدول راهنمایی مشکلات، علائم و راه حل ضعیف شدن دریل شارژی (Cordless Drill Troubleshooting)

یکی از مشکلات اصلی و اولین علت‌های ضعیف شدن دریل شارژی، در رابطه با باتری است. باتری دریل شارژی معمولا یک پکیج پلاستیکی شامل چند سلول باتری لیتیوم-یونی، کادمیوم یا نیکل متال هیدرید بوده که هر کدام از آنها طبق دفترچه راهنما یک رویه شارژینگ و مصرف اصولی و استاندارد دارند. ضمن اینکه عمر مفید باتری دریل شارژی معمولا پایین‌تر از باقی قسمت‌های دستگاه بوده و احتمال خرابی آن بیشتر است. اما به جز روند طبیعی، ممکن به دلایل دیگری، باتی مشکل پیدا کرده و در نتیجه باعث پایین آمدن کارایی دریل شود.

   علل کاهش ظرفیت، شارژ و قدرت باتری

• سعی کنید طبق راهنمای فنی دستگاه و نوع باتری، نوبت شارژ کردن و خالی کردن باتری را رعایت کنید. باتری‌های لیتیومی بیشتر مصرف را در دریل شارژی دارند؛ این نوع باتری نباید هیچوقت به تخلیه کامل برسد و بهتر است تا 100% و فول شارژ نشود. معمولا نگهداشتن شارژ باتری لیتیوم بین 15 درصد تا 95 درصد بهترین انتخاب است.
• گرما و حرارت روی سلول‌های داخلی و شیمیایی باتری تاثیر گذاشته و در صورت تداوم در محیط گرم، باعث کاهش عمر باتری می‌شوند. برای همین داشتن چند باتری یدکی و خنک کردن آنها بعد از هر چند دقیقه توصیه می‌شود.
• باتری شارژی دریل‌ها نباید به حال خود رها شوند و حتی در صورت عدم نیاز، باید هر ماه یکبار به اندازه چند دقیقه کار کرده یا شارژ شوند تا واکنش شیمیایی فعال داشته باشند.
• باتری متفرقه و غیر فابریک به درستی با دستگاه کار نخواهد کرد و پایه شارژر متفرقه نیز به باتری اورجینال آسیب خواهد زد.

موتور دریل شارژی اغلب یک پکیج بسته فلزی و پلمپ است که در دو نوع ساده زغال دار و یا براشلس (بدون زغال) ساخته می‌شود. برخلاف ابزارهای برقی، زغال موتور دریل شارژی در درون بدنه آن قرار دارد و معمولا قابل تعویض نیست؛ اما مثل تمام زغال‌های موتور دستگاه‌ها، این قطعات نیز عمر مفید مشخصی داشته و بعد از چندوقت خورده و ساییده می‌شوند.

بررس دلایل و علائم ضعیف شدن موتور دریل شارژی

• یکی از دلایل ضعیف شدن موتور دریل شارژی می‌تواند از بین رفتن زغال‌های داخلی آن باشد.
• سیم پیچی، بوش و شفت موتور همگی امکان خراب شدن دارند و در نتیجه موتور یا جرقه می‌زند (نیم‌سوز می‌شود)؛ یا به صدا می‌افتد و یا بیش از حد داغ می‌کند.
• فشار بیش از حد، گذر زمان و کار ممتد و طولانی از عمر موتور کم می‌کند.
• گرد و غبار برای موتور یک سم است! اگر گرد و خاک به داخل موتور نفوذ کند احتمال خرابی و کاهش عمر و قدرت آن بالا خواهد بود.
• دست کاری موتور، باز کردن آن، نصب یک موتور غیر فابریک روی دریل شارژی هرگز توصیه نمی‌شود.

احتمال دارد این مشکل برایتان پیش بیاید که دریل شارژی چکشی به خوبی ضربه نزند؛ سرعت چرخش مکانیکی آن افت کند؛ تنظیم گشتاور و کلاچ آن درست کار نکند؛ یا باعث شکستن مته یا هرز کردن سر پیچ شود. تمام این مشکلات می‌تواند مربوط به جعبه دنده دریل شارژی باشد. بدون شک پیچیده‌ترین بخش دریل شارژی، قسمت گیربکس آن است که از چندین چرخ دنده ریز و درشت، ساچمه، شفت، پیچ، پین، فنر و... تشکیل شده و تمام این قطعات در یک مجموعه روی هم سوار شده‌اند. گیربکس دریل شارژی تنها توسط یک تعمیرکار حرفه‌ای و تکنسین قابل باز کردن است اما خبر خوب این است که امکان تعمیر هم دارد.

علت‌های رایج ضعیف شدن گیربکس دریل شارژی

• چرخ دنده‌ها و لبه‌های دندانه‌دار مربوط به سیستم کلاچ به شکل طبیعی و به مرور زمان خورده می‌شوند. اگر دریل شارژی شما به خوبی کلاچ نمی‌کند یا به اصطلاح هنگام کلاچ کردن «رد می‌کند.»، ایراد از این قطعات است.
• ضربه خوردن و سقوط دریل از ارتفاع ممکن است براحتی به گیربکس آسیب وارد کند.
• درون گیربکس و خصوص دنده‌ها همیشه با کمی گریس چرب است؛ در صورت نفوذ گرد و خاک و خشک کار کردن گیربکس، استهلاک قطعات زیاد شده و توان و عمر مفید آن کاهش می‌یابد.
• گرمای زیاد یا فشار بیش از حد به دستگاه ممکن است باعث از هم گسستن گیربکس و خورده شدن بیش از اندازه چرخ دنده‌ها شود.
• اگر دانش کافی ندارید، هرگز جعبه دنده دریل شارژی را باز نکنید؛ چرا که جمع کردن آن ساده نخواهد بود.
• حتما بعد از چند ماه استفاده و در زمان سرویس دوره‌ای از تکنسین بخواهید که گیربکس را نیز چک کرده و سرویس کند.

هنگام خرید دریل شارژی مشاهده خواهید کرد که سه نظام این ابزارها از نوع اتوماتیک و با بدنه یک تکه یا دو تکه پلاستیکی و فلزی ساخته می‌شود و در سایزهای 10 میلی متر و 13 میلی متر وجود دارد. اما بخش مته گیر و سه نظام دریل شارژی نیز مثل یک دریل برقی طبیعتا دچار فرسودگی می‌شود و اتفاقا یکی از بخش‌های پرمصرف به حساب می‌آید.  نشانه ها و دلایل خراب شدن سه نظام دریل شارژی را می‌توان در موارد زیر مشاهده کرد.

گیر کردن و قفل شدن سه نظام دریل شارژی

یک مشکل رایج تمام کاربران این است که گاهی سه نظام دریل شارژی دیگر براحتی باز و بسته نمی‌شود. این موضوع معمولا به دلیل نفوذ گرد و غبار به شیارهای سه نظام رخ می‌دهد. برای جلوگیری از این مشکل، بعد از هر بار استفاده از دریل، باید سه نظام را تمیز کرد. برای حل مشکل قفل شدن ناخواسته سه نظام، ابتدا باید آن را با دستمال و فشار باد مثل بلوور و دمنده کاملا تمیز کرده، سپس به کمک فشار دست، انبر قفلی یا گیره و البته استفاده از کمی روغن، سه نظام را دومرتبه باز و روان کرد.

درآمدن مته حین کار با دریل شارژی

خورده شدن نوک و آج‌های فک مته گیر سه نظام باعث می‌شود مته کاملا سفت نشود و یا حین سوراخکاری از جای خود در بیاید. این مشکل می‌تواند هم برای مته‌های ریز و کوچک زیر سایز 3 میلی متر و یا بزرگ از سایز 8 میلی متر به بالاتر رخ دهد.

• همیشه از مته درجه یک و با کیفیت استفاده کنید.
• سایز مته با ظرفیت سه نظام هماهنگ باشد.
• از فشار آوردن زیاد روی دریل شارژی خودداری کنید.
• هماهنگ بودن نوع مته با جنس قطعه کار را چک کنید.
• در صورت عدم مهار کامل مته توسط سه نظام و فرسوده شدن آن، سه نظام باید تعویض گردد.

لنگی سه نظام دریل شارژی

تاب برداشتن شفت گیربکس، شفت سه نظام و یا فک‌های آن، باعث لنگی در چرخش مته می‌شود. به همین دلیل مشکلاتی چون سوراخکاری کج و غیر دقیق و یا شکستن مته رخ خواهد داد. برای جلوگیری از این مساله و حل آن می‌توان راه‌های زیر را در نظر گرفت.

• سعی کنید سوراخکاری با مته‌های خیلی بزرگ را با دریل شارژی انجام ندهید.
• قطعات ضخیم فلزی مثل فولاد و یا مصالح سخت و دیوار بتنی را با دریل شارژی سوراخ نکنید.
• از وارد کردن ضربات به قسمت سه نظام خودداری کنید.
• آسیب‌های ناشی از سقوط می‌تواند باعث لنگی و کج شدن شفت و سه نظام شود.
• از نصب سه نظام‌های بزرگ و غیر عادی و صنعتی روی دریل شارژی خودداری کنید.

کار در محیط‌ها و آب و هوای بسیار گرم باعث سریعتر داغ شدن دریل شارژی می‌شود؛ اما اگر در یک شرایط دمایی مطلوب باز هم این اتفاق رخ دهد، احتمالا دستگاه مشکل دارد. البته گرم شدن یک ابزار برقی و شارژی یک واکنش عادی است؛ اما اگر این روند بسیار زود اتفاق بیفتد (مثلا در کمتر از 15 تا 20 دقیقه کار با دریل شارژی) و شدت و دمای آن بسیار بالا و داغ باشد، غیر طبیعی خواهد بود.

خراب بودن موتور، گیربکس، سوییچ و مدار برق رسانی، فشار بیش از حد به موتور به دلیل فرسوده بودن گیربکس یا خرابی سه نظام، عدم شارژدهی درست باتری و خرابی آن و... همگی می‌توانند از علل داغ شدن دریل شارژی باشند. برای حل این مشکل، بهتر است به قسمتی که داغ شده توجه کنید؛ ضمن اینکه حین تعمیرات، باید هر قطعه جداگانه تست و بررسی گردد. چرا که مثلا داغ شدن موتور دریل شارژی شاید از خود این قطعه نباشد و دلیل آن عدم کارکرد درست گیربکس باشد!

در صورت نو بودن دریل شارژی، این اتفاق غیرطبیعی نیست و دریل شارژی نو و جدید ممکن است برای استفاده بار اول و دوم کمی بوی بدهد یا دود کند. اما در صورت نو نبودن آن، این مشکل می‌تواند به دلیل نیم‌سوز شدن سیم پیچ موتور، کوچک شدن یا عدم اتصال درست زغال های داخلی و ورود یک پلیسه، براده یا آلودگی غیرمجاز به داخل موتور باشد. در صورت مشاهده چنین مشکلی، فورا از ادامه کار با دریل شارژی دست بکشید.

صدای غیر طبیعی و بلند حین سوراخکاری و کلاچ کردن و همینطور شنیده شدن صدای سوت و نویز هنگام چرخش سه نظام می‌تواند به دلیل عملکرد نادرست موتور یا گیربکس دریل شارژی باشد. فرسودگی یا خشک کار کردن گیربکس، سه نظام، دنده‌ها و بلبرینگ ها، نداشتن روغن و چرب نبودن آنها، خرابی موتور و عدم اتصال صحیح آن با گیربکس می‌تواند دلیل صدای زیاد دریل شارژی باشد.

علاوه بر تمام این مواردی که مرور کردیم، یکی دیگر از علت‌های تضعیف دریل شارژی می‌تواند انتخاب یک مدل بی کیفیت در بازار باشد. متاسفانه به دلیل محبوبیت و پرفروش بودن دریل شارژی در ایران و جهان، مدل‌های جعلی و ناشناخته و بدون کیفیت و برند معتبر این دستگاه‌ها در بازار دیده می‌شوند. عناوینی که عمر طولانی ندارند، قدرت واقعی گشتاور و نیوتن ارائه نمی‌دهند و خیلی زود خراب خواهند شد.

برای خرید ابزار اورجینال از برترین برندهای آشنای خارجی و ایرانی، با تضمین اصالت و کیفیت کالا و گارانتی رسمی و خدمات پس از فروش، بهتر است به فروشگاه‌های معتبر و با سابقه مثل ابزارمارکت به عنوان یک مرجع تخصصی آنلاین ابزار مراجعه کنید.