علت کار نکردن بکس بادی چیست؟ (دلیل ضعیف شدن بکس بادی)

بکس بادی به انگلیسی Air Impact Wrench ابزاری با بدنه فلزی یا ترکیبی از فلز و کامپوزیت است که دارای موتور، سوییچ، شفت فولادی، درایو بکس چهارگوش و ورودی و اگزوز باد است. این ابزار صنعتی با استفاده از هوای فشرده کمپرسور تغذیه شده و به کمک موتور، سوکت بکس و سیستم ضربه زن تخصصی داخلی، بر روی اتصالات و مهره ها ضربات قوی وارد می‌کند. آچار بکس بادی گشتاور بسیار بالایی را به صورت کوبشی به پیچ وارد می‌کند و به همین دلیل در تعمیرگاه‌های خودرو، مکانیکی ها، مونتاژ صنعتی و... استفاده زیادی دارد. تنوع این ابزار بالاست و برای موارد شغلی و کاری مختلف طبق استانداردهای مشخصی در دنیا در برندهای ایرانی و خارجی ساخته می‌شود.

انواع بکس بادی از نظر طراحی:

• بکس بادی مستقیم
• بکس بادی تفنگی (هفت تیری)
• بکس بادی چپقی یا سرکج
• بکس بادی پروانه ای

هر دستگاه آچار بکس بادی 3 بخش مهم شامل سیستم تغذیه، سیستم تبدیل انرژی باد به مکانیکی (موتور) و سیستم ضربه زن و کلاچ دارد. بدون شک مهمترین بخش بکس بادی، قسمت ضربه زن و کلاچ است که همواره در حال کار بوده و وظیفه تولید ضربه های متوالی را دارد. در یک تعریف کوتاه بهتر است بدانید که انواع این سیستم کلاچ و ضربه زن بکس بادی به شرح زیر است:

1. چکش دوقلو Twin Hammer

دو چکش همزمان به ضربه زن دستگاه می‌کوبند. این مدل رایج ترین سیستم کلاچ در بکس های بادی صنعتی با گشتاور بالاست.

2. چکش تکی Single Hammer

یک چکش دارد و معمولا در مدل های اقتصادی و کوچک با گشتاور پایین‌تر تا متوسط استفاده می‌شود.

3. کلاچ پین دار Pin Clutch

این مدل از یک یا دو پین برای انتقال ضربه استفاده می‌کند. سیستمی که نرم تر کار می‌کند اما قدرت کمتری نیز دارد.

4. کلاچ سگک نوسانی Rocking Dog

ساختاری ساده تر و مناسب کارهای سبک تا متوسط که کوبش به اندازه چکش تک و دوقلو قدرتمند نیست اما قویتر از نوع پین دار است. در مقابل نرمی آن پایین تر از نوع پین دار اما بالاتر از نوع چکشی است.

برای اینکه درک بهتری از علت های ضعیف شدن بکس بادی یا از کار افتادن آن داشته باشیم، بهتر است ابتدا یک تصویر کلی از این عوامل را در نظر گرفته به علائم و دلایل آن توجه کنیم.

جدول علل خرابی و ضعیف شدن بکس بادی + علائم و راه حل ها

یکی از مشکلاتی که ممکن است بعد از چند وقت استفاده در بکس بادی دیده شود، تامین نشدن فشار مناسب هوا است. اگر فشار باد ورودی کمتر از مقدار استاندارد، مثلا کمتر از 90 PSI یا 6.2 بار باشد، بکس بادی توان تولید گشتاور واقعی خود را ندارد. علائم این مشکل شامل کند شدن چرخش، ناتوانی در باز کردن پیچ و کاهش تعداد ضربه در دقیقه (BPM) است. علت اصلی معمولا کمپرسور ضعیف یا استفاده از شیلنگ با قطر کم است. راه حل شامل استفاده از کمپرسور با دبی مناسب (مثلا 150 تا 300 لیتر در دقیقه بسته به مدل) و شیلنگ با قطر داخلی حداقل 10 میلی متر است.

ابزارهای پنوماتیک به دلیل نداشتن انرژی برق و سایش قسمت های مختلف فلزی داخلی باید قبل از شروع کار (معمولا صبح) و بصورت روزانه روغن کاری شوند. به این صورت که روغن مخصوص دستگاه باید از جایگاه مشخص شده توسط کاربر به داخل ابزار ریخته شود. اهمیت این موضوع در بکس بادی که سیستم ضربه زن قدرتمندی دارد بسیار بالاست و کار کردن بکس بادی بدون روغن کاری روزانه عملا عمر آن را کوتاه می‌کند. در صورت نبود روغن، قطعات داخلی مانند پره ها، ضربه زن، بلبرینگ ها و... دچار اصطکاک شدید می‌شوند.

نشانه‌ها:

• صدای غیر عادی و زیاد حین کار
• داغ شدن بیش از حد در زمان کوتاه
• کاهش قدرت

بهترین روش و حل این مشکل، استفاده از روغن مخصوص ابزار بادی و تزریق روزانه چند قطره در ورودی هوا است.

موتور بکس بادی از نوع روتاری و دارای پروانه فلزی یا گرافیتی است. این پره‌ها در اثر کارکرد زیاد دچار سایش، خوردگی، زنگ زدگی، اکسید و... می‌شوند و فاصله بین آنها و سیلندر افزایش می‌یابد. نتیجه این اتفاق، افت شدید راندمان و کاهش گشتاور خروجی است. در این حالت دستگاه ممکن است بچرخد اما قدرت لازم را نداشته باشد و حتی با افزایش فشار باد کمپرسور نیز این مشکل حل نشود. تنها راه حل، تعمیر موتور و پره ها با قطعات استاندارد و یا تعویض موتور است.

نفوذ آلودگی، خاک و براده، وجود رطوبت، استفاده از روغن‌های بی‌کیفیت یا ورود ذرات گرد و غبار به داخل شلنگ، کوپلینگ ورودی باد و... می‌تواند مسیر تغذیه و عبور هوا را مسدود کند. این موضوع باعث می‌شود جریان هوا به درستی به موتور نرسد. علائم شامل کارکرد ناپیوسته، کاهش سرعت و حتی توقف کامل است. استفاده از فیلتر و یا واحد مراقبت هوا شامل فیلتر، رگولاتور و روغن زن در اتصال پمپ باد و تغذیه آن نقش مهمی در جلوگیری از این مشکل دارد.

هرگونه نشتی هوا در اتصالات، کوپلینگ، شلنگ یا داخل دستگاه باعث کاهش فشار موثر می‌شود. حتی یک نشتی کوچک می‌تواند گشتاور را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. بررسی اتصالات، اورینگ و پکینگ، بلبرینگ ها و در ادامه استفاده از نوار تفلون و تعویض اورینگ های فرسوده از راه حل های موثر است.

نشانه‌ها:

• صدای خروج هوا حتی در زمان عدم کار بکس بادی
• روشن شدن خودکار و بدون دلیل کمپرسور در زمان عدم استفاده بکس
• کاهش عملکرد با تداوم کار و افزایش فشار کاری

اگر موتور بکس بچرخد و صدای گردش آن بیاید اما ضربه نزند، به احتمال زیاد مکانیزم چکش و کلاچ آن دچار مشکل شده است. خوردگی، ساییدگی و شکستگی ضربه زن، ساییدگی لبه ها، خارها و پین های کلاچ، خرابی فنرها و دیگر قطعات بخش مکانیکی ضربه زن می‌تواند باعث این مشکل شود. این ایراد معمولا در اثر کار سنگین مداوم یا عدم روغن کاری رخ می دهد و تعمیر این بخش نیاز به باز کردن کامل دستگاه دارد؛ چرا که معمولا فرد عادی بدون ابزار صحیح و مخصوص نمی‌تواند آن را تعمیر کند.

شیلنگ های فنری که وظیفه انتقال باد فشرده از پمپ به بکس بادی را دارند در صورت استفاده با قطر کم (مثلا زیر 8 میلی متر) یا طول زیاد از استاندارد (بیش از 10 متر) باعث افت فشار می‌شوند. این افت فشار مستقیما روی عملکرد بکس بادی تاثیر می‌گذارد. استفاده از شلنگ فنری استاندارد با قطر مناسب و کوتاه ترین طول ممکن جهت افزایش راندمان آچار بکس توصیه می‌شود. هرگز از شلنگ های عادی و متفرقه و بدون کیفیت برای بکس بادی استفاده نکنید.

بکس بادی برای اعمال گشتاور بصورت کارکرد چرخشی و بادی طراحی شده و نه فشار دستی! بسیاری از کاربران هنگام باز کردن پیچ، به دستگاه فشار مضاعف و نامتعارف وارد می‌کنند که این کار باعث آسیب به بلبرینگ ها و مکانیزم داخلی می‌شود. استفاده صحیح یعنی اجازه دادن به دستگاه برای انجام کار با ضربه های خود سیستم ضربه زن و کلاچ بدون اعمال فشار خارجی.

رعایت چند نکته ساده می تواند تا حد زیادی از بروز مشکلاتی مثل کار نکردن بکس بادی و ضعیف شدن آن جلوگیری کند:

• استفاده از فشار استاندارد 6.2 بار به بالا
• روغن کاری روزانه دستگاه قبل از استفاده
• نصب واحد مراقبت و فیلتر هوا در مسیر باد ورودی
• استفاده از شلنگ با قطر مناسب
• تخلیه آب مخزن کمپرسور به صورت منظم
• عدم استفاده مداوم در کارهای فراتر از ظرفیت دستگاه
• تمیز نگه داشتن ورودی هوا
• استفاده از بکس فشار قوی (مشکی رنگ) و نه بکس معمولی (نقره ای) برای کار سنگین

ضعیف شدن آچار بکس بادی و توقف دستگاه در هنگام کار تعمیرات خودرویی و در مکانیکی ها می‌تواند به دغدغه و مشکل بزرگ تبدیل شود. این ابزار قدرتمند و قابل اعتماد، عصای دست استادان و نیروهای ماهر است و همواره باید آماده بکار باشد. بسیاری از مشکلاتی که باعث ضعیف شدن یا کار نکردن بکس بادی می‌شوند، ناشی از استفاده نادرست یا عدم نگهداری اصولی هستند.

اما تنها این موضوعات نمی‌تواند دلیل تضعیف دستگاه باشد. در هنگام خرید بکس بادی باید به معتبر بودن برند ایرانی و خارجی و اورجینال آن نیز توجه کرد. برای اینکه خرید مطمئنی را در این گروه های ابزار و دستگاه پنوماتیک تجربه کنید بهتر است به مراجع تخصصی و فروشگاه آنلاین مثل ابزارمارکت مراجعه کرده و مدل انتخابی خود را با تضمین اصالت و سلامت و گارانتی دریافت کنید.